B.Traven
La nokta vizito en la vepro
5/14
Estis iuvespere inter la deka kaj la dekunua, kiam mi levis miajn okulojn de libro pri la civilizacio de la texcocos. Ne, por esti preciza, mi estis devigita levi miajn okulojn; ĉar mi havis la senton, ke iu estas en la sama ĉambro kun mi, kaj ke mi estas observata de certa tempo.
Kiel mi venis al tia sento, tio estas sufiĉe stranga. Mia aktiva, mia aganta senso estis plene okupita pri la libro, kiun mi legis. Male al tio mia neaktiva senso, tiu nekonscia, zorgeme akceptis kaj firmtenis la okazaĵojn, kiuj deruliĝis dum mia legado. Tiu nekonscia senso, en tiu kazo efikanta kiel protekta instinkto, fariĝis pli forta dum ĉiu sekundo kaj montris nepridubleblan urĝon deflankigi mian atenton de la libro, kaj atentigi min pri io, kio povus esti danĝero por mi. Almenaŭ senpera danĝero ne estis, kion mi sentis atentofrape klare en mia subkonscio, kaj kio instigis min percepti ankaŭ la vokadon de la neaktiva senso kiel frapadon de tro streĉitaj cerboĉeloj, kiuj sopiris trankvilon. Sed la malaktiva senso montriĝis fine tamen kiel la pli forta, kaj per lasta forta atako ĝi disrompis mian koncentradon kaj mia aktiva senco obeis al la obstina voko.
Mi turnis la kapon. En la mezo de la ĉambro staris indiĝeno. Neniu dubo, li staris tie de certa tempo. Lia rigardo fiksiĝis al mia vizaĝo kaj li atendis taktoplene kaj pacience pri tio, ke mi ekparolu al li.
En tiu sekundo mi estis kapabla montri ĝuste la linion, ja eĉ la vorton, kiun mi legis en tiu momento, kiam la viro enpaŝis la ĉambron.
Evidente la viro estis grimpinta supren sur la ligna ŝtuparo, kiu kondukas al la verando kaj enpaŝis senbrue.
Ne estas tie la kutimo enpaŝi iun domon, eĉ se ĝi estus kiom ajn primitiva, se oni ne antaŭe faris sin rimarkebla per saluto aŭ voko kaj la enloĝanto ne diris: „Pase!“ Envenu! La plimulto de la domoj, kaj ĉiuj indigenaj ne havas pordon. Kaj, se ili havas tiun, ĝi estas fermata per basto aŭ ŝnuro. Se oni irus eĉ nur ĝis la malferma pordo sen anonci sin per brueto, oni pelus la enloĝantojn ofte en la plej hontindan embarason, ĉar la kabanoj plej ofte havas nur unu ĉambron. Tiu viro certe kelkajn fojojn vokis por turni mian atentemon al si. Ĉar mi estis sinkinta tiom profunde en mian studadon, mi ne aŭdis tion, kaj li, kiu vidis min legi ĉe la malferma fenestro, venis tiam hezitante en la domon, ĉar li devis paroli kun mi pro iu kaŭzo kaj ne trovis alian eblon atentigi pri si.
Jen li staris, senmova kiel kolono. Kiam mi rigardis lin, li klinis genuon, tuŝis per plata mano la teron, levis poste la manon ĝis sia hardislimo, turnante la internan flankon de la mano al mi kaj kun tiu gesto li leviĝis samtempe.
Jen stranga formo de mansaluto pensis mi, speco de salutado, kiun mi ankoraŭ ne vidis ĉe indiĝeno.
„Bonan vesperon!“ mi diris hispane al li.
„Nokto estas frida kaj longa“, li komencis paroli. „Porkoj ĝenas min. Terure estas, ho, sinjoro, ne povi defendi sin. En ejo starigita kun sankta zorgemo, por esti sekura por la eterneco. Sed ĝi disfalas kaj rompiĝas. Longa estas la nokto, tenebra kaj frida. Pripensu, ho, sinjoro, la porkoj. Porkoj estas hororo.“
Li levis sian brakon kaj mansignis al certa direkto.
Ne sciante, kion mi respondu, ĉar mi ne komprenis pri kio li parolis entute, mi kliniĝis pri mia libro por gajni momenton da tempo por ordigi miajn pensojn, kiuj evidente konfuziĝis. Estis efektive ne tute klara al mi, ĉu mia spirito troviĝas en stato de febrosimila ekscitiĝo kiel sekvo de la seninterrompa legado aŭ, ĉu mi travivis veran okazaĵon. La pensoj komencis kirliĝi en mia cerbo tiom, ke mi ne povis decidi, kie la realo finiĝas kaj kie komencas la imago.
Nur por paroli ion, mi diris: „Kion vi fakte opinias? Por diri la veron, mi tute ne scias pri kio vi parolas. Parolu interligite, kara viro.“
Sed li jam foriris, tiel sensone kiel li alvenis. Per unu salto mi estis ĉe la pordo. Mi volis konsciiĝi, ĉu miaj sensoj estas jam tiom trostreĉitaj, ke ili ensorĉas fantomaĵojn al mi aŭ, ĉu ĵus mi vere vidis homon kaj parolis kun li.
Dank' al la dioj, mi estis sana. Mia spirito estis klara: Tie, en la pala lumo de pleniĝanta Luno mi vidis forpaŝi lin, simile al ombro. Granda li ne estis, li havis knabecan figuron, li estis svelta, kun pura nemiksita indiĝena sango.
Mi reiris al mia tablo kaj provis memori liajn vortojn. Estis sufiĉe strange, mi ne povis retrovi liajn vortojn. Kaj envenis en mian kapon, ke li ne parolis hispane, ke li ne uzis lingvon, kiun mi konas; sed tamen mi tute komprenis lin, la enhavo de liaj frazoj estis klara al mi, nur la kunteksto mankis al mi.
Ĉu lia saluto ne estis la sama, kiu estis uzata ĉe la malnovaj indiĝenaj popoloj? Sed tio estis ja evidenta sensencaĵo. Miaj libroj konfuzis miajn pensojn.
Tamen, nun revokante lian aperon en mian memoron, mi konstatis, ke li estis vestita en ĉifonoj. Tio ne estis atentofrapa, ĉar la plimulto de la indiĝenoj iradas en diŝsiritaj pantalonoj kaj ĉemizoj. Ĉemizoj, ĉemizoj, ĉu? Ne, li surhavis nek ĝustan pantalonon nek ĝustan ĉemizon. La ĉifonoj, kiuj pendis de li, aspektis kiel la trivitaj postrestaĵaĉoj de tre multekosta pramalnova ŝtofo; stranga fantasta teksaĵo tia, pri kia mi apenaŭ memoris, ke mi iam ie eble vidis ĝin, aŭ nur en muzeo.
Sed neniu dubo ekzistis pri tio, ke liaj brakoj, tiel kiel la maleoloj de liaj piedoj estis ornamitaj per oraj piedringoj, ke li havis kolĉenon, kiun faris oraĵisto, kiu estis granda artisto.
Kaj tamen, des pli klare revenis ĉiuj detaloj en mia memoron, ju pli klare fariĝis al mi, ke mi vidis nenion el ĉio ĉi, pri kio mi supozis, ke mi fariĝis atentema pri ĝi. Mi nur ekipis la povran indiĝenon kun ĉiuj tiuj eksteraĵoj, kiuj estis rekonilo de tiuj popoloj, pri kiuj mi ĵus legis. Estas nun vere la lasta momento, mi diris al mi mem, fini nun serioze tiujn aferojn por reveni sur la vojon al mia jarcento kaj al la sobra mondo, en kiu la poŝtsakoj kun bruado estas ĵetataj kelkajn milojn de mejloj malproksimen tra la aero.
Mi klake malfermis mian libron kaj enlitiĝis.
Lingve kontrolis Vladimir Türk
Rimarko
Texcoco estas nun urbo en Meksiko, kun plena nomo : Texcoco de Mora
