30.3.08

La inĝeniero kaj la armilo

La inĝeniero kaj la armilo



La revolvero kiel nomo estas prenita el la usona, origine ĝi devenas de la latina „re-volvere“, tio signifas retroturni.La revolvero estas do nomata laŭ sia sin turnanta kuglobareleto. La plej frue datumita revolvero reiras al la jaro 1597, lia eltrovinto estis la Nurenburgano Hans Stopler. En la 17-a jarcento aperis revolveroj, plej ofte kun ŝtonkulaso, en la tuta Eŭropo. Precipe la usonanoj interesiĝis pri la revolverkonstrukcio, en la 19-a jarcento antaŭ ĉio en la Sovaĝa Okcidento en Ameriko konkurantaj firmaoj ekkreskis kiel fungoj el la tero. La revolvero estis tiam por vakeroj, orfosistoj kaj setlanoj la plej uzata usona armilo. Unu viro tiam famigis la manpafilon tutmonde. En 1814 en Hartford (Konektikuto) naskite, li jam devis helpi al si kiel infano, post la bankroto de lia patro kaj la frua morto de lia patrino. Post la elĵeto el la lernejo li fariĝis kiel neplenkreskulo maristo, kie li pretigis en longaj solaj ferdekaj noktovaĉoj lignan modelon de lia ripeta revolvero. La armilentuziasmulo devis travivi kelkajn malsukcesojn antaŭ ol li ricevis en la jaro 1836 en Usono la patentaĵon kaj povis komenci sian produktadon de perkutilaj revolveroj. En 1862 li mortis kiel riĉega viro. Plej malfrue ekde la filmoj pri la Sovaĝa Okcidento en Amerkio la nomo de la „Selfmademan“ (per-si-mem-ulo), inĝeniero kaj armilproduktisto estas sinonimo por la revolvero. Ĉu vi scias, kiu li estas?

Trad. Donjo & Cezar el la popularscienca gazeto PM

Bonvolu, se vi scias tion, komenti vian respondon.

27.3.08

Cezar: La fluganta homo




Viro kun la nomo Griz,
kiu – sen frapi ies atenton -
vivis dum multaj jaroj en iu nubskrapulo,
forlasis iutage sian loĝejon
proksime de la kelo kaj veturis
per la lifto supren.
Sur lia dorso videblis du flugiloj,
kiuj iom ĝenis lin, kiam li iris en la lifton.
La ĉielskrapulo havis 45 etaĝojn.
Tute supre li preskaŭ firmpinĉiĝis
kun la flugiloj en la lifto.

Tiam li iris tra fera pordo sur la tegmenton,
rapide kaj forte enspiris kaj ekflugis
per siaj flugiloj kiel birdo aŭ anĝelo
en la aeron.

La loĝantoj de la nubskrapulo rigardis
ĉiuj el fenestroj kaj kelkaj kuris al la tegmento.
Ili kriis, ekscitiĝis, montrofingris.
Kelkaj damoj paliĝis kaj aliaj personoj
scivole rigardis tra binokloj.
Policisto vokis:„He, frenezulo, revenu,
ĉu vi ne scias, ke tio estas senhonta,
simple ekflugi sen demandi nin antaŭe!“
Sed la ulo ridis nur kaj mansalutis
kun sia pajloĉapelo.
Li kriis rikane malsupren:
„Ĝis do, aĉa mondo!“

La suno ardis.
La birdohomo
flugis pli kaj pli kaj pli alten,
sed li ne estis Ikaro,
kaj tial li ne falegis.

Baldaŭ li estis nur plu punkto
en la fora horizonto,
kaj fine li tute malaperis.
La homoj kapneis mirigite.

Sed jam post tri jaroj.
neniu plu volis koncedi,
ke tio vere okazis.
Eĉ tiuj ne, kiuj vidis tion
per siaj propraj okuloj.
Ili interkonsentiĝis,
ke tio estis nur teknika truko,
ke li ne vere flugis kiel birdo.
Profesoro pentris bildon de tiu flugo,
sed sur ĝi li jam aspektis preskaŭ
kiel iu fluganta dio en la libroj de Däniken,
tute ne plu tiel kiel la najbaro Griz,
kiu dum kelkaj jaroj loĝis kun ili
en la sama enuiga nubskrapulo.
Sed li estis ŝajne pli kuraĝa ol ili,
li ne volis nur skrapi la nubojn,
lia apetito je novaj horizontoj
evidente estis multe pli granda.


11.3.08

Vandana Ŝiva „Kial suferas kamparanoj, kiuj kultivas nutraĵojn, malsaton ?“



„Kial suferas kamparanoj, kiuj kultivas nutraĵojn, malsaton ?“


Bioteknologio ne estas „mirakla armilo“ kontraŭ subnutrado, sed servas al la profito de la konzernoj. Interparolado kun Vandana Shiva



La problemo de la malsato ne estas solvita mondvaste. Kie vi vidas la kaŭzojn ?


La malsato en la sudaj landoj pliigite troviĝas ĝuste en kamparanaj regionoj, do tie, kie homoj kultivas nutraĵojn. Tio estas ja absurda. Kiel povas esti, ke kamparanoj, kiuj kultivas nutraĵojn, suferas malsaton ? Ili venas en situacion, kiu ne permesas al ili reteni la proprajn nutraĵojn por si kaj sia familio. La kaŭzoj troviĝas en la dependeco de semaĵoj, de artefarita sterko kaj de pesticidoj, kiuj vendas la agrikultura industrio al ili por multe da mono. Tio kondukas ne nur al malsato, sed ankaŭ al la detruo de la naturo. Miloj de kamparanoj mortigas sin mem, ĉar la ŝuldoŝarĝo mortpremas ilin. Mi scias ankaŭ de kelkaj, kiuj vendis sian edzinon aŭ infanojn, aliaj vendis renon.


Kelkaj diras, ke la gentekniko povu pribatali la malsaton.


Tio estas malĝusta. Sur la oficiala monda nutrada pintkunveno de la Unuiĝintaj Nacioj en Romo en la jaro 2002, la bioteknologio estis eĉ proklamata kiel mirakla armilo kontraŭ la malsato. En vero ĝi servas nur al la negoco de konzernoj kiel Monsanto kaj Nestlé.


Kial oni do ne bojkotas la genteknikon ?


La registaro de Usono kaj ankauaŭ aliaj ignoras pli fruajn kontraktojn pri la pribatalado de la malsato. Kaŭzo estas personaj interplektiĝoj : Multaj registaraj membroj antaŭe estis okupataj ĉe konzernoj. Tio estas danĝero por la demokratio.


Kiuj argumentoj direktiĝas kontraŭ la bioteknologio ?


Ĝi tute ne ofertas eĉ komenciĝan punkton pri la batalo kontraŭ la malsato en la mondo. Oni ekzemple asertas, ke venu per tio al pli grandaj produktaĵoj en la agrikulturo. Sed tio estas simple malĝusta. Genteknike ŝanĝitaj kultivataj plantoj nenie en la mondo plibonigas la rikoltojn de la kamparanoj kaj pelas la etbienulojn en ekonomian dependecon de konzernoj. Greenpeace-studaĵo pri la agrikulturo en Argentino pruvas eĉ, ke la rikoltoproduktaĵoj malpliiĝas per gentekniko. Samtempe kreskas la uzado de danĝeraj pesticidoj kaj de multekostaj artefarita sterko.


Do, ĉio ĉi estas nur demando pri profito ?


Jes, bedaŭrinde. La povraj landoj estas giganta vendomerkato por la produktoj de la agrokultura industrio. La konzernoj eldevigas el niaj kamparanoj licencajn kotizojn, monon por patentitaj semaĵoj, por artefarita sterko kaj pesticidoj. Samtempe la Monda Banko kaj la Internacia Mona Fonduso difinas la kondiĉojn por la eksterlanda komerco. La barata loĝantaro pagas proksimume la duoblon da mono por la greno kiom la nordaj importistoj. Do malsatmortas miaj samlandanoj, ĉar oni rifuzas al ili la nutraĵojn, kiujn ili mem produktas.


Kio devas okazi ?


La registaroj en nordo devus zorgi por tio, ke la konzernoj ne partoprenu je la produktado de nutraĵoj. Krome ni devas malhelpi, ke tiuj entreprenoj kultivas genteknikajn plantojn. Ili faras tion ofte eĉ sen leĝaj reguladoj kaj kreas per tio faktojn. Ni bezonas novan sistemon de persistemo. Kerndemandoj devas esti. Kiel oni plej bone uzu la teron ? Kio estas plej sana ? Kio estas justa ? Kiel ni uzu la diversecon de specioj plej bone ?


Precipa problemo estas la privatigo.


Jes. Prenu ekzemple la akvon. Kie la provizado de akvo estis privatigita fare de grandaj konzernoj, ĝi fariĝis dekoble pli multekosta. Kaj tiuj hororige altaj sumoj ne lasas sin rekompenci per la dumpingaj prezoj diktataj de la Monda Banko. Aldoniĝas la fakto, ke la tuta maljusta sistemo estas eĉ subvenciata per publikaj rimedoj. Ni devas nepre batali por tio, ke tiu publika mono – do nia mono – fluas en la ekologian agrikulturon de la etbienuloj. Krome mi esperas, ke la eŭropa loĝantaro ribelos kontraŭ la importo de genteknike ŝanĝitaj nutraĵoj.


Tradukis Donjo & Cezar


el la germana ĉiutaga gazeto „Junge Welt“


(Juna Mondo), 27.11.07


aperis en Sennaciulo 1/2 2008



Pri Vandana Shiva :


Vandana Shiva estas kvantumfizikisto, medioprotektanto, feministo kaj batalanto por civitanaj rajtoj. Antaŭnelonge la barata ulino ricevis la premion „Blue-Planet Award 2007“ de la berlina fondaĵo „ethecon“. Antaŭe ŝi jam ricevis la alternativan nobelpremion kaj la premion „Global 500-Award“ de la Unuiĝintaj Nacioj.


8.3.08

Invito al lipernity

Venu ankaŭ vi al Ipernity!


De: Cezar

Al ĉiuj niaj legantoj:

Pri: Mi invitas vin!

Klaku: ipernitio


7.3.08

Jim Morrison: This is the end



JIM MORRISON lyrics