B.Traven: La trezoro de la Sierra Madre

5

„Nu, sed kial vi loĝas en la Cleveland-hotelo, kamerado?“ demandis Dobbs al Curtin, kiam ili paŝis sur la straton kaj preterpromenis la Southern-hotelon. „ Tie vi pagas ja almenaŭ tri pesojn po nokto.“

„Kvar“, Curtin respondis. „ Kunvenu do al la Oso Negro, kvindek centavojn“, konsilis Dobbs. „Estas tie tro kote por mi kaj neniuj krom beachcombers kaj tiaj friponoj“, diris Curtin.

„Kiel vi volas“. Se via mono elpĉerpiĝis, vi same albordiĝos en la Oso Negro kiel ni ĉiuj. Mi mem ne nepre devus fari tion. Sed mi volas kunteni miajn cendojn. Kiu sciu, kiam denove io ekfloros por mi. Krome mi iras manĝi al la Chink, al la ĉino por kvindek centavoj, tiel kiel antaŭe.“

Ili alvenis en la angulo de la Plaza, kie estis la granda juvelmagazeno La Perla . Ili tie ekstaris kaj rigardis la belegaĵojn. Tie brilis pro oro kaj diamantoj. Diademo tie videblis por dekok mil pesoj. Ili diris nenion, rigardis nur la stokitajn trezorojn, pensis pri la valoro, kiu tie prezentiĝas kaj pensis pri la amaso da mono, kiun devas posedi kelkaj homoj ĉi tie en la urbo, por povi aĉeti tiajn aĵojn.

Eble estis ĉi tio, kion ili vidis kunigita tie, kio foje deflankigis iliajn pensojn de la nafto. Ĉar tiu, kiu vivis ĉi tie, pensis nur pri nafto, pensis nur nafte, kaj pensis nur pri viveblecoj, kiuj estas iel ligitaj kun la nafto. Ĉu oni laboris aŭ spekuladis, ĉiam temis pri nafto. Ili apogis sin per la dorso al la grandaj vitrotabuloj kaj rigardis kun enuo trans la Plaza, post kiu estis videblaj la ŝipmastoj. Tio memoris ilin ambaŭ pri vojaĝoj, kaj ankaŭ pri tio, ke estas ankoraŭ aliaj landoj kaj aliaj akirfontoj ol tiuj, kiuj disponeblis en tiu urbo.

„Cetere, Curtin, kion vi propre intencas fari?“ demandis Dobbs post certa tempo. „ Ĉiam staradi ĉi tie kaj atendadi ĝis oni tute hazarde ricevas ion, pri tio oni fine fariĝas sata. Estas ĉiam nur atendado kaj atendado. La mono pli kaj pli malpliiĝas, ĝis oni iutage havas neniom plu. Tiam la regurda fluto denove ekludas por almozpetadi tiujn, kiuj envenas el la kampadejoj por tago aŭ nokto. Mi tute serioze meditas pri tio, nun foje fari ion alian. Ĝuste nun estas tempo, tiom longe, kiom oni ankoraŭ havas monon. Se estas jam ree for, jen oni staradas kaj ne povas moviĝi.

„La sama demando okupas min nun jam la trian fojon“, respondis Curtin. „Mi scias kiel tio estas kaj kiel tio iras. Sed mi havas eĉ ne unu ideon. Fosi oron, tio estus la ununura.“

„Jen vi diris ĝin“, Dobbs lin interrompis.“ „Pri tio ankaŭ mi ĝuste pensis. Estas finfine ne pli riska spekulado ol atendi je laboro en la naftokampoj. Ekzistas ja apenaŭ plu lando, kie atendas tiom da oro kaj tiom da arĝento pri tio, ke oni elskrapu ĝin, kiel en tiu ĉi lando.“

„Ni iru tien transen kaj sidiĝu sur la benkon“, diris Curtin. „Mi volas diri tion al vi, mi venis ĉi tien ne pro nafto, sed pro oro“, rakontis nun Curtin, post kiam ili sidiĝis. „Mi volis labori en la naftodistriktoj nur certan tempon, ĝis mi havus sufiĉe da mono en la fingroj por prepari la orfosadon. Tio kostas sufiĉe da mono. Jen la vojaĝo, jen la ŝoveliloj, la hakiloj, patoj kaj la aliaj iloj. Krome oni devas ankaŭ povi vivi kvar ĝis ok monatojn, ĝis oni enspezas ion. Se fine venas al la finkalkulado, povas esti, ke oni perdis ĉion. Monon kaj penon, ĉar oni ne trovis ion.“

Dobbs atendis pri tio, ke Curtin ankoraŭ parolas plu, sed Curtin silentis, li ŝajne ne plu havis ion por diri.

Jen nun diris Dobbs: „La risko ne estas tiom granda. Ĉi tie pigrumi kaj atendi laboron, estas same tiom granda risko. Se oni bonŝancas, oni povas enspezi dum monato tricent dolarojn, eble eĉ pli da ili, dum ses, dek, dekok monatoj. Se oni malbonŝancas, oni ne trovas laboron, jen oni same tiel bone perdis ĉion. Tiel glate la oro ja ne kuŝas montete, ke oni devas nur forskrapi kaj ensakigi ĝin. Ankaŭ tion mi scias. Sed se ne estas oro, jen eble arĝento, kaj se ne estas arĝento, tiukaze estas eble kupro aŭ plumbo aŭ briliantoj. Kvankam oni ne povas mem ekspluati tion, oni ĉiam trovas kompanion, kiu foraĉetas la terpecon al oni, aŭ kiu akceptas onin kun favoraj partoj kiel kompanianon. Ĉiukaze mi foje bone pripensos tion.“

Ili parolis nun pri io alia. Tiel grave oni neniam konsideras tiajn interparolojn pri oroserĉado. Ĉiu diras tion. Ĉiu planas tion, kaj de dekmil da ili tiam iu efektive ekiras kaj faras tion, ĉar tio ne tiom simple fareblas, kvazaŭ oni intencus iri ĉasi kuniklojn. Ne vivas ĉi tie eĉ unu viro, kiu ne ĉeokaze almenaŭ pensis pri tio serĉi oron. La multaj centoj de aliaj minoj por aliaj metaloj, kiuj estas ĉi tie en la lando , ĉiuj estis trovitaj kaj fonditaj de homoj, kiuj serĉis oron kaj tiam prenis tion, kion ili trovis. Kelkaj minoj, en kiuj oni eligis nek arĝenton nek oron, alportas al sia posedanto pli da riĉoj ol multnombraj orminoj ebligus . Jupli la elektra industrio disvastiĝas des pli valora fariĝas la kupro. Povas veni la tempo, kiam oni rigardas oron kiel ion, kio ne nepre estas bezonata. Pri kupro, plumbo kaj multaj aliaj metaloj oni ne povas diri tion tiel simple.

Neniu homo havas penson tute por si mem, kaj ankoraŭ neniam iu tute por si mem havis originalan ideon. Ĉiu nova ideo estas la kristaliĝa produkto de mil da diversaj ideoj, kiujn havis aliaj homoj. Unu el ili tiam subite trovas la ĝustan vorton kaj la ĝustan esprimon por la nova ideo. Kaj tuj, kiam la vorto ĉeestas, rememoras sin centoj da homoj, ke ili estis havintaj tiun ideon jam delonge. Kiam en iu homo aperas plano kaj la penso ekmaturiĝas entrepreni ion difinitan, oni povas esti certa, ke multnombraj homoj en lia proksimo havas saman aŭ similan planon. Tial disvastiĝas amasaj psikozoj kun la rapideco de balaanta fajrobrulado.

Io simila okazis ĉi tie.

Curtin volis resti ankoraŭ nokton en la hotelo Cleveland kaj nur je la sekva tago transloĝiĝi al la hotelo Oso Negro. Kiam Dobbs venis hejmen, estis krom li nur tri usonanoj plu en la ĉambro. La ceteraj litoj hodiaŭ ŝajne ne estis okupitaj. Unu el la novalvenintoj estis pli olda viro, kies hararo komenciĝis fariĝi blanka.

Kiam Dobbs enpaŝis la ĉambron, la tri viroj interrompis sian interparoladon. Sed post iom da tempo ili ree komencis interparoli. La oldulo kuŝis en la lito, unu el la du aliaj kuŝis en vestoj en la lito, kaj la tria sidis sur lito. Dobbs komencis senvestiĝi.

Unue li ne komprenis, pri kio temas la interparolo. Sed tiam li sciis per unu fojo, ke la maljunulo sciigis siajn spertojn kiel orfosisto al la pli junaj. Ambaŭ, pli junaj uloj, estis venintaj ĉi tien por serĉi oron; ĉar oni rakontis en Usono nekredeblajn aferojn pri la ororiĉo de la lando.

„Oro estas diabla afero“, diris Howard, la oldulo. „Ĝi ŝanĝas la karakteron. Oni povas havi kiom ajn multe de ĝi, kiom ajn multe trovi kaj kiom ajn multe havi de ĝi por surpaki ĝin, tiom, ke oni sola tute ne povus forporti ĝin, sed ĉiam oni pensas pri tio ricevi ankoraŭ iom pli da ĝi aldone. Kaj por ricevi ion ankoraŭ aldone, oni ĉesas fari diferencon inter justeco kaj maljusteco. Se oni foriras al oro, oni intencas kontenti jam pri tridekmil da dolaroj. Se oni trovas nenion, oni malpliigas siajn atendojn je dudekmil dolaroj, tiam je dekmil, kaj oni deklaras tiam, ke oni estus tute kontenta pri kvinmil dolaroj, se oni povus nur trovi ilin, ankaŭ se oni devas tre pene labori por tio. Sed, se oni tiam trovas ion, oni ne estas satigebla per la origina espero pri tridekmil dolaroj, sed m oni grandigas la sumon pli kaj pli kaj volas havi kvindekmil, centmil, ducentmil dolarojn. Tiam venas la komplikaĵoj, kiuj ĵetadas onin tien kaj tien kaj ne plu permesas, ke oni trankviliĝas.“

„Sed por mi ne“, diris unu el ambaŭ, „por mi ne, tion mi povas priĵuri. Dekmil kaj finon! Finon, kaj se tie ankoraŭ atendus duono de miliono. Tio estas ĝuste la sumo, kiun mi bezonas.“

„Kiu ne mem fosis oron“, opiniis Howard kun sia lanta parolmaniero, „tiu ne kredas tion. De hazardludejo oni povas facile foriri, de monteto da oro, kiun oni devas nur preni por ekposedi ĝin, neniu povas foriri. Mi fosis en Alasko kaj trovis oron. Mi fosis en Britsh-Columbia, en Aŭstralio en Montano, en Koloradolando. Kaj mi kunskrapis atentindan monteton. Sed nun mi estas ĉi tie en Oso Negro, kaj fino. Mian lastan kvindekmilon mi perdis pro nafto. Nun mi devas almozpeti oldajn amikojn, sur la strato. Eble mi ankoraŭfoje ekiros kun miaj maljunaj ostoj. Sed mi ne havas la spezan kapitalon. Tio estas cetere ĉiam tiel: Se oni provas ĝin sola, estas plej bone. Sed oni devas povi elteni la solecon. Se oni provas tion duope aŭ triope, ĉiam iu murdo embuskas onin. Se oni provas tion dekduope, tiukaze ne restos multe por unu viro, kaj kvereloj kaj murdo estas eĉ pli ĉirkaŭe. Tiom longe, kiom oni ne trovis ion, la frateco eltenas. Sed, se la montetoj kreskas kaj kreskadas, tiam la frateco fariĝas fratfriponeco.“

Kaj tiel la oldulo komencis rakonti orohistoriojn, historiojn, kiuj inter la vojaĝantaj gastoj de la hotelo Oso Negro kaj de parencaj hoteloj estas aŭdataj kun pli da fervoro ol la plej senhontaj amrakontoj. Se tia maljuna orofosisto rakontis, li povis rakonti la tutan nokton, kaj neniu ekdormis kaj neniu vokis: „Nun mi volas havi trankvilon.“ Tia vokado pri trankvilo ja en ĉiu kazo estus estinta vane, egale ĉu temis pri orrakontoj, pri ŝtelistrakontoj aŭ pri amrakontoj. Trankvilon oni povis ja postuli. Sed, se iu faris tion tro ofte aŭ eĉ tro energie, sekvis tradraŝo, ĉar la rakontistoj insistis pri tio, posedi same tiom da raĵto sidi ĉi tie, kiom tiuj, kiuj volis havis sian pacon. Estas la bona rajto de ĉiu homo pasigi siajn noktojn kun rakontado, se li sentas la bezonon por tio. Se tio al alia ne plaĉas, li havas la rajton serĉi al si pli trankvilan lokon. Kiu ne povas kviete kaj trankvile dormi inter la tondrado de kanonoj, inter la pumpumpado de veturiloj, inter la kraĉospiroj de aŭtoj, inter la pelmelo de homoj alvenantaj, forirantaj, ridantaj, kantantaj, babilantaj ka insultantaj, ne vojaĝu. Tiu ne loĝu en hoteloj.

„Ĉu vi konas la historion pri la Mino de l' Verda Akvo en New Mexico?“ demandis Howard. „Tiun vi certe ne konas. Sed mi konas Harry Tilton , kiu ĉeestis kaj de kiu mi eksciis la historion. Jen bando el kvindek viroj ekiris por serĉi oron. Ili ne iris tute blindaj. Jen malnova onidiro, ke en valo estu riĉa oromino, kiu estis trovita de la malnovaj meksikanoj kaj ekspluatita kaj kiun pli malfrue la hispanoj forprenis de ili, post kiam oni devigis la indiĝenojn per teruraj torturadoj, per elŝirado de la langoj, per ekborado de la kapo, kaj per pliaj tiaj kristanaj ampruvoj perfidi al ili la lokon de la mino.

Proksime ĉe la mino estis tuta malgranda lago, kiu kuŝis en rokolito. Kaj la akvo de lageto estis verda kiel smeraldo. Tial oni nomis la minon La Mina del Agua Verde, La Mino de l' Verda Akvo. Estis nekutime riĉa mino. La oro etendiĝis pura en dikaj vejnoj. Oni devis ĝin simple nur forpreni.

Sed la indiĝenoj estis kroĉintaj malbenon al la mino. Tiel asertis tion la hispanoj, ĉar ĉiuj hispanoj, kiuj havis kontakton al la mino, rapide mordis la polvon. Kelkaj pro serpentmordoj, aliaj per febro, aliaj per teruaj haŭtmalsanoj aŭ per malsanoj, kies kaŭzo neniu povis klarigi. Kaj iutage la mino estis malaperinta. Neniu homo plu videblis, kiu tiutempe estis ĉe la mino.

Kiam la sendaĵoj ne plu venis kaj ankaŭ ne alvenis plu raportoj, la hispanoj sendis ekspedicion al la mino. Kvankam la mino estis ekzakte desegnita en la mapojn, kaj kvankam oni povis sufiĉe longe sekvi la vojon, la mino ne plu troveblis. Sed estis tiom facile difini ĝian situon. Jen la tri krutaj montpintoj, kiuj ĉiuj devas troviĝi en linio, ĉar tiukaze oni estas sur la ĝusta vojo, kaj se kvara montpinto, kies formo estas tre atentofrapa, ekmontriĝas kaj staras en certa angulo al la linio, jen oni estas tiom proksime al la mino, ke oni ne plu povas mistrafi ĝin. Sed kvankam oni serĉis dum monatoj, oni trovis nek la minon, nek la rokolagon. Tio estis en la jaro 1762. Tiu riĉa mino neniam perdiĝis en la memoro de tiuj, kiuj interesiĝas pri orominoj.

Kiam la usonanoj anektis Nov-Meksikon, tuj denove viroj ekmarŝis por serĉi tiun minon. Multaj ne revenis. Kaj tiuj, kiuj revenis estis preskaŭ-idiotoj pro la vana serĉado kaj la halucinoj, kiujn ili havis pro la vagado en tiu rokovalo.

Estis tiam meze de la okdekaj jaroj, mi supozas ke estis en la jaro 1886, ke denove iuj homoj ekiris por serĉi oron, ĝuste tiuj dekkvin viroj. Ili havis duplikatojn de la malnovaj raportoj kaj kopiojn de la malnovaj hispanaj mapoj. Tio pri la kvar montpintoj estis ja tiom simpla. Sed ili kiel ajn ofte kaj kiel ajn precize povis uzi la montpintojn kiel celdirekton, tamen de la mino estis videbla nenio. Ili fosis kaj eksplodigis rokojn tie kaj tie, sed montriĝis eĉ ne spureto. Ili laboris kiel kolonoj, ĉiu kolono triope, por povi rasti pli grandajn ĉirkaŭaĵojn. Iliaj nutraĵoj fariĝis pli kaj pli malmultaj, sed la viroj ne rezignis.

Iam malfrue posttagmeze kolono preparis sian vespermanĝon. La fajro brulis, sed la kafo ne kuireblis, ĉar la vento, kiu fridetigis la kruĉon, estis tro forta. Tial iu komencis meti la fajron pli profunde en la teron. Kaj kiam li estis fosinta futon kaj duonan, li trovis oston. Li ĵetis la oston flanken sen rigardi ĝin pli precize, kaj ŝovis nun la fajron en la truon, post la farado de trablovaj kanaletoj.

Kiam la kolono tiam sidis ĉe la vespermanĝo, iu el ili hazarde prenis la oston en la manon kaj pentris per ĝi en la sablo. Tiam lia najbaro subite diris al li: 'Lasu min foje rigardi la oston.' Kaj post iom da tempo li diris: 'Tio estas brakosto de homo. Nu, de kie la osto estas?'

La viro, kiu estis fosinta la truon, diris nun, ke li puŝis sur ĝin ĉe la fosado kaj tiris la oston el la sablo.

'Tiukaze tie devas kuŝi la tuta skeleto, kiel venu sola brakosto ĝuste ĉi tien?' diris la viro pripenseme.

Tiam jam estis malhele. Ili vualis sin en siajn kovrilojn kaj sternis sin por dormi.

Sekvatage diris tiu, kiu trovis la brakoston, mi nomu lin Bill, ĉar mi ne scias lian nomon, jen do diris Bill: 'Tie, kie la brakosto estis devas esti la skeleto. Nun en la nokto venis al mi penso. Mi demandis min kiel la skeleto venis ĉi tien.

'Simple. Iu mortbatito, aŭ malsatmortulo', diris iu el ili.

'Tio kompreneble estas ebla', diris Bill al tio. Ĉi tie iradis ja multaj. Sed mi ne supozas, ke oni ĝuste ĉi tie mortbatis ilin, aŭ ke ili ĝuste ĉi tie malsatmortis. Envenis al mi nun la nura penso, ke la mino pro sabloŝtormo aŭ per tertremo aŭ per per montfalo aŭ per io simila estis ŝutkovrita. Kaj ĉar de la hispanoj neniu revenis, ili ĉe tio estis kunŝutkovritaj. Ili estis ŝutkovritaj en la proksimo de la mino. Kvankam tiu brakosto ankaŭ tute bone povas aparteni al iu, kiu serĉis ĉie tie antaŭ ni kaj mortis ĉi tie, sed tute same bone eblas, ke tiu ĉi brakosto apartenas al iu el la ŝutkovritaj hispanoj. Kaj se ĉi tie kuŝas lia brakosto, kuŝas ankaŭ tute proksime lia skeleto. Kaj se ni sekvas la skeleton, ni eble trovas ankaŭ la minon. Mi pensas, ke ni foje fosu ĉi tie ĉe la fajrotruo.'

Ili fosis kaj trovis efektive la ceterajn partojn de la skeleto, pecon post peco. Ili fosis plu en la cirklo kaj trovis duan skeleton. Ili fosis plu en la direkto de la dua skeleto kaj venis sur trian. Kaj tiel ili trovis la direkton, el kiu la montfalo aŭ tertremo venis. Ili sekvis al la vojo kaj elfosis ilojn, kaj fine ili malkovris orbulojn, kiu evidente estis disipitaj.

'Ni havas la minon. Kion fari nun?' diris Bill. 'Ni voku la aliajn', diris unu el ili.

'Ke vi estas azeno, mi sciis ĉiam, diris la tria. 'Sed, ke vi estas tia granda bovo, tion mi ne sciis. Ni bonkondute fermtenos la buŝon kaj diros nenion. Ni reiros kun la aliaj post kelkaj tagoj. Kaj post kelkaj semajonj ni triope denove venos solaj ĉi tien kaj ekspluatos la minon.'

Pri tio ankaŭ la triopo konsentis. Ili kunkolektis la malmultajn orbulojn kaj enpoŝigis ilin, por ke ili povu aĉeti bonan ekipaĵon por tio. Tiam ili zorgeme ree ŝutkovris ĉion. Sed antaŭ ol ili povis kovri ĉion, proksimiĝis alia kolono. La viroj de alia kolono misfide rigardis la fosadon, kaj tiam diris unu el ili: ' He, vi buboj, kion vi ludas ĉi tie? Ĉu vi volas deteni nin de la sankta meso?'

La triopo kontestis, ke ili trovis ion, kaj ke ili volis trompludi. Ekestis kverelo. Kaj kvazaŭ la aero estus forportita la paroladon de la unua kolono, en la sama horo ĉi tie kolektiĝis du pliaj kolonoj. La unua kolono kaj la dua, kiu surprizis la unuan, estis ĝuste ekde la momento pretaj interkonsentiĝi fari pakton, ĉe kiu la ceteraj tri kolonoj estis ekskludataj, kiam la du aliaj kolonoj ĉi tie preskaŭ samtempe alvenis.

Nun kompreneble la dua kolono tuj retiriĝis de la preskaŭpakto kaj kulpigis la unuan kolonon pri perfido. Unu el la viroj estis elsendita por voki ĉi tien ankaŭ la lastan kolonon. Kaj kiam ĝi estis alveninta, oni interkonsiliĝis. Oni decidis pendigi la tri membrojn de la unua kolono, pro la intencita defraŭdo.

La tri viroj estis pendigitaj. Neniu protestis, ĉar forfalis tri pretendataj partoj, kiuj nun estis dispartigendaj inter la restantaj dekdu viroj.

Tiam oni eklaboris kaj malfermis la minon. Estis efektive neelĉerpeble riĉa mino. Sed post kelke da tempo la nutraĵoj fariĝis tiom raraj, ke kvin viroj estis elsenditaj por alporti ilin.

Harry Tilton, kiu mem estis rakontinta la historion al mi, diris tiam, ke li estas kontenta pri tio, kio ĝis tiam fariĝis lia parto, kaj ke li volas formigri kun la kvin viroj, kiuj alportu la nutraĵojn. Li prenis sian parton kaj foriris. En la banko oni pagislini por tio dudekok mil dolarojn. Por la mono li aĉetis al si bienon, kie li setlis por ĉiam.

La kvin viroj, kiuj foriris por la nutraĵoj, aĉetis pakĉevalojn, pli bonajn ilojn, abundajn nutraĵojn, kaj registrigis sian rajton pri parto de la mino. Poste ili revenis.

Kiam ili alvenis la minon, ili trovis la kampadejon terenbruligita, kaj la postlasitajn virojn murditaj, aŭ pli ĝuste dirate, mortbatitaj de la indiĝenoj. La oro ne estis tuŝita. Se oni juĝas laŭ la spuroj, okazis terura batalo, en la tempo, kiam la viroj estis for por aĉeti nutraĵojn. La revenintaj viroj entombigis siajn mortigitajn kamaradojn kaj komencis plu labori en la mino.

Pasis nur tri aŭ kvar tagoj, jen la indiĝenoj revenis. Ili estis pli ol sesdek virojn fortaj. Ili tuj atakis ilin kaj mortigis nun ankoraŭ la restintajn virojn. Sed unu el tiuj viroj ne estis mortigita, sed nur tre grave vundita. Kiam li rekonsciiĝis, li rampadis antaŭen. Dum tagoj aŭ semajnoj. Li ne sciis tion. Fine trovis lin bienisto kaj kondukis lin hejmen. Li rakontis siajn travivaĵojn. Sed antaŭ ol li povis priskribi la lokon, kie ĉio ĉi okazis, li mortis je siaj vundoj.

La bienistoj de la regiono, kie la viro mortis, ekiris por trovi la orminon. Ili serĉis multajn semajnojn, sed ili ne trovis ĝin. Harry Tilton, kiu estis irinta al unu el la nordaj ŝtatoj, eksciis de la aferoj, kiuj okazis ĉi tie, nenion. Li ne plu zorgis sin pri tio, li vivis kontente en sia bieno kaj supozis ĉiujn siajn kamaradojn, kiuj fosis kun li, riĉaj aŭ bonstataj viroj, kiuj, akirinte sufiĉe da oro, vojaĝis al la oriento. Li mem estis silentema homo. Li parolis pri tio, ke li akiris sian monon per orfosado. Sed tio ne estis nekutima. Ĉar li ne troigis, sed, se li jam parolis pri sia orfosista tempo, nur tute normale kaj simple rakontis, tiu riĉa mino tute forgesiĝis.

Sed iom post iom la onidiro pli kaj pli konkretiĝis, ke Tilton akiris sian monon en malmultaj tagoj. Tion li ne kontestis. Kaj el tio oni konkludis, ke la loko, kie li estis fosinta la oron, devas havi riĉajn trezorojn. Pli kaj pli da fortunĉasantoj urĝigis lin ellabori planon, tiel ke oni povu retrovi la minon. Li fine vere faris tion. Sed intertempe pli ol tridek jaroj estis pasintaj. Lia memoro ne estis plu tiom bona. Mi formarŝis kun unu el la kolonoj, kiuj iris laŭ la plano.

Ni trovis ĉiujn ĉi lokojn, kiujn Tilton priskribis. Sed la minon mem ni ne trovis. Eble ĝi estis ŝutkovrita plian fojon pro montfalo aŭ per tertremo, aŭ la indiĝenoj forviŝis ĉiujn spurojn, kaj tiukaze ili faris tion tiom bone, ke troveblis nenio. Ili ne volis havi homojn en sia regiono; ĉar tia mino estus loginta centojn da homoj kaj la regiono estus ĵetita en tian tumulton, ke la vivo, kiun ili estis kutimigintaj vivi, estus fuŝita.

Ja, se oni povus trovi tian minon“, finis Howard sian rakonton, „ jen oni estus la gajninto. Sed pro tio oni eble serĉas dum sia tuta vivo kaj trovas nenion. Tio estas tiel kiel kun ĉiu alia negoco. Se oni trovas la ĝustan negocon kaj oni bonŝancas, oni havas sian orminon. Ĉiukaze, kvankam mi estas jam olda knabo, mi ĉiam denove partoprenas, se orofosado komenciĝas. Sed oni bezonas kapitalon, tiel, kiel por ĉiu alia afero.“

La historio, kiun Howard ĵus rakontis, entenis nenion, kio kuraĝigas, kaj nenion kio avertas onin. Estis kutima orfosista rakonto, sendube vera, sed tamen ĝi sonis fabeleca. Sed ĉiuj historioj, kiuj rakontas pri riĉaj gajnoj sonas fabelecaj. Por gajni oni devas riski ion. Kiu volas havi oron, devas serĉi ĝin. Kaj Dobbs decidis en tiu nokto serĉi oron, eĉ se li estus ekipita nur per poŝtranĉilo.

Nur unu demando estis, ununura demando restis, kiu ŝovis sin en sian planon. Ĉu li iru sola aŭ kun Curtin aŭ kun la olda Howard aŭ kun Curtin kaj Howard?

Rimarko: Beachcombers = strandovaguloj, do uloj, kiuj rastas la terenon por trovi iom da manĝo aŭ valoraĵojn

La tuta libro:

http://www.karapaco.de/u/B.Traven/trezoro.pdf

Kiel Barono Munkhaŭseno rehavigis sian arĝentan hakilon de la Luno

Gottfried August Buerger

Aventuro de barono Munkhaŭseno

Kiel Munkhaŭseno rehavigis sian arĝentan hakilon de la luno


Spite al miaj kuraĝo kaj saĝo kaj spite al la rapidecoj, lertecoj kaj fortoj de mi kaj de mia ĉevalo ne ĉio iris laŭ mia deziro en la milito kontraŭ la turkoj . Mi havis eĉ la malbonŝancon, ke aro da turkoj ĵetiĝis sur min kaj faris min militkaptito. Kaj tio, kio estis eĉ pli terura, estis, ke ili vendis min kiel sklavon.

En tiu stato de humiliĝo mia taglaboro estis kaj streĉiga kaj amariga, sed eĉ pli ĝi estis stranga kaj malgajiga por mi.

Estis sufiĉe ŝvitiga laboro serĉi kaj trovi la arĝentan hakilon tie kie brilas ĉiuj aliaj aĵoj simile arĝente. Finfine mi tamen trovis ĝin sur monto el spikaj restaĵoj kaj dishakita pajlo. Nun mi volis ree tereniĝi, sed ho ve! La ardo de la luno intertempe elsekigis mian fazeolon tiel, ke ĝi simple ne plu uzeblis por rea grimpado teren. Kio nun estis farenda? Mi plektis ŝnuregon de la pajlhakitaĵoj, tiom longe, kiom eblis. Tiun mi fiksis je unu el la kornoj de la luno kaj tiam malsupreniĝis. Per la dekstra mano mi tenis min firme, kaj per la maldekstra mano mian hakilon. Ĉiufoje, kiam mi glitis distancon malsupren, mi trahakis la superfluan pecon super mi kaj alplektis ĝin sube, kaj tiel mi malsupreniĝis grandan distancon. Tiuj ofte ripetitaj forhakoj kaj alplektoj kompreneble ne plibonigis la ŝnuregon kaj ankaŭ ne helpis al mi reveni ĝis tute malsupre al la bieno de la sultano.
Povas esti, ke mi estis ankoraŭ kelkajn mejlojn alte inter kaj en la nuboj, kiam subite mia ŝnurego disŝiriĝis kaj mi falis tiel vehemente sur la tersurfacon, ke mi senkonsciiĝis. Pro la pezo de mia korpo falinta el tioma alto, mi boriĝis naŭ klaftojn profunden en la Teron.

elgermanigis Cezar

Kelkaj rimarkoj: La barono Hieronimus de Munkhaŭseno (germane: Hieronymus von Münchhausen) estis konata fanfaronulo kaj efektive vivis kiel reala persono. La junkro tre ŝatis prezenti al siaj nobelaj ĉasgastoj perpleksigajn mensogajn rakontojn. Kelkajn el ili nekonato publikis en la jaro 1781 en satira gazeto en Berlino. Kvar jarojn poste aperis en Anglujo tuta libro pri „La mirindaj vojaĝoj kaj militiroj de la barono Munkhaŭseno en Ruslando“. La verkinto estis Erich Raspe, germana geologo kaj arkeologo, kiu pro certaj malagrablaj financaj aferoj devis elmigri al Britlando. La libro tie tre bone vendiĝis kaj rapide sekvis pliaj eldonoj. Sed ankoraŭ pli furora estis la vendosukceso de la germana prilaboro de „Munkhaŭseno“, kiu aperis en la jaro 1786 en Göttingen. Ĝi estis rakontata en populara lingvo, kaj pliriĉigita per diversaj mokoj kontraŭ la junkroj kaj per kelkaj aventuroj.

En tiu versio la „Mirindaj vojaĝoj surmare kaj sur la firma tero, la militiroj kaj gajaj aventuroj de la barono Munkhaŭseno, kiel li mem kutimis rakonti ilin ĉe botelo da vino en la rondo de siaj amikoj“ baldaŭ fariĝis multe legata popollibro – kaj tio ĝi estas ankoraŭ nun.

La verkinto de tiuj spritegaj mensogorakontoj konatiĝis nur multajn jardekojn post sia morto: lia nomo estas Gottfried August Bürger, jen unu el la plej mokemaj germanlingvaj aŭtoroj de la 18-a jarcento. Li ĉiam devis trabarakti sin tra la vivo, neniam havis sufiĉe da mono kaj krome li estis kiel ekz. Swift akrolanga persono, kiu ne devote rampis surventre antaŭ nobeluloj, tial ankaŭ la pli diplomata kaj eĉ nobeligita civitano Goeto ne povis fariĝi lia vera amiko. Tiu tuj morniĝis vizaĝe, se li nur aŭdis la nomon de Bürger, kiu ne preterlasis okazojn elsendi pikemajn rimarkojn pri Goeto.

troviĝas en: cezarpoezio/rakont(et)oj


eLibrejo

tradukoj kaj verko

Cezar: Aliloke

fotis Cezar


Cezar

Aliloke

Ekiras homo
ekster la domo.
Jen falas pomo -
en fora Romo.

Do ne ĉi tie,
sed kvazaŭ die.
Por trovi leĝon?
Aŭ novan reĝon?

Lernu Esperanton! (du videoj)

Hildegard Rasch: Ribelio /Rebellion (rakonteto - Kurzgeschichte)

Hildegard Rasch

Ribelo


Matene la tago ankoraŭ similis al ĉiuj aliaj, gis ĝi tute subite ŝanĝiĝis ĉirkaŭ tagmezo. Komenciĝis en la aŭotrafiko.

Estis denove trafikŝtopiĝo, tio ĉirkaŭ tagmezo estus estinta sufiĉe normala, sed tio kio poste okazis, apenaŭ priskribeblas pro eksterordinareco.

Oni imagu tion, ĉiuj veturiloj subite retroveturis kaj moviĝis kvazaŭ sur glacio tien kaj tien. La hupoj ekfunkciis per si mem, la lumoj trembrilis, pneŭmatikoj diskrevis unu post la alia, ĉiuj kapotoj malfermiĝis per si mem, kvazaŭ ili estus buŝegoj, kiuj voreme enspiras la aeron. Leviĝis kriado kaj insultado, malespera ĝemado, sed ĉio ĉi helpis neniel. Kelkaj apatie akceptis sian sorton kaj gapis kvazaŭ truojn en la aeron.

Tiam tiel iris plu: Kredu ĝin aŭ ne, el la metroa ŝakto premiĝis trajno enmezen de la trafikkaoso. La policisto sur la rigardopodesto malesperiĝis, lia trilfajfilo pro la infereca bruo apenaŭ plu aŭdeblis. Tio li ankoraŭ neniam travivis. Li elŝiris al si la hararon faskope, li kaptis kun tremanta mano al la poŝtelefono por voki la fajrobrigadon. La polico jam ekatentiĝis kaj provis nun konservi sian aŭtoritaton. Por senti sin sekuraj, ili tuj arestigis kelkajn personojn. Kulpaj aŭ ne kulpaj, estis ja egale.

Sur la trotuaro furiozis jam ununura kaoso, kelkaj perdis la konscion, kaj oni provis vane ventumi ilin. Ankaŭ la ambulancaŭto ie estis haltigita en la trafiko kaj povis veturi nek antaŭen, nek malantaŭen. Oni aŭdis la konstante hurlantan signalsonoradon de la malsanulaŭto, sed ne helpis. Ĉar ankaŭ ĝi staris kvazaŭ firmnajlita.

La fajrobrigadistoj ne havis tiom da problemoj, ili simple ŝprucis en la amason, kvankam ankaŭ tio ne estis definitiva solvo, ĉar ĉio fluis, gutis kaj elverŝiĝis trans randojn. De la gazetstando la gazetoj glitis pakaĵope en la defluejon, la cigaredoskatoloj drivis plezure kiel boatetoj sur la akvo tien kaj tien.

Nu, kaj kio tio estis? Eĉ la turo de la preĝejo ŝanceliĝis, kaj la sonoriloj ĉiuj samtempe eksonoris. La domvandoj ektremis kiel ĉe tertremado. Estis terure.

Sed tio ankoraŭ tute ne estis ĉio. Hundoj kaj katoj vagadis sur la aŭtotegmentoj tien kaj ĉi tien. Ankaŭ ili ne plu sciis, al kiu ili apartenas. La hundoj graŭlis kaj bojis reciproke, la katoj miaŭis mizerege.

Subite akraj lumfulmoj iluminis la tutan okazaĵon, subtera tondrado metis ĉiujn en specon de paniko, el kiu neniu povis ekskludi sin, kaj tiam finiĝis subite la tuta fantomeca afero kvazaŭ per timbalosono. Ĉiuj trankviligite elspiris. La ŝtopiĝo lante solviĝis en plaĉon.

Kion ĉio tio signifu? Ĉu tio estis nur ŝerco aŭ serioza averto? Nur Dio sole povas scii tion.

Tradukis Cezar
Ciuj rajtoj plu ĉe la aŭtorino, kiu vivas en Ĉilio

Rimarko: La ina aŭtoro estas membro de Ipernitio Se la rakonteto plaĉas al vi, vi do persone povas sciigi tion al la verkistino.

Hildegard Rasch

Rebellion

Am Morgen glich der Tag eigentlich noch allen anderen, bis er sich gegen Mittag ganz plötzlich veränderte. Mit dem Autoverkehr fing es an.

Es gab wieder einmal einen Verkehrsstau, das wäre um die Mittagstunde immer noch einigermaßen normal gewesen, aber was dann passierte, spottete jeder Beschreibung.

Man stelle sich vor, alle Fahrzeuge fuhren auf einmal rückwärts und schlitterten hin und her, die Hupen schalteten sich von alleine an, die Lichter blinkten, Reifen platzten einer nach dem anderen, sämtliche Motorhauben öffneten sich von ganz alleine , als wären es aufgerissene Mäuler, die nach Luft schnappten. Es erhob sich ein Geschrei und Geschimpfe, ein verzweifeltes Stöhnen, aber das half ja alles nichts. Manche ergaben sich ihrem Schicksal und stierten Löcher in die Luft.

Dann ging es weiter: Glaubt es oder glaubt es nicht, aus dem U- Bahnschacht drängte sich die Bahn mitten in das Verkehrsgewühl. Der Schutzmann auf dem Sichtpodium verweifelte, seineTrillerpfeife war bei dem höllischen Lärm kaum noch zu hören. Das hatte er noch nie erlebt. Er raufte sich die Haare in Büscheln aus, griff mit zitternder Hand nach seinem Handy um die Feuerwehr zu rufen. Die Polizei war schon aufmerksam geworden und versuchte sich zu behaupten. Sicherheitshalber nahmen sie gleich ein paar Leute fest. Schuldig oder nicht schuldig, war ja egal.

Auf dem Bürgersteig tobte schon ein einziges Chaos, einige waren ohnmächtig geworden, und man versuchte vergebens ihnen Luft zuzufächeln. Die Ambulanz war auch irgendwo in den Verkehr verstrickt und konnte weder vorwärts noch rückwarts fahren. Man hörte das anhaltende heulende Signalgeräusch des Krankenwagens, aber was half's? Da ja auch dieser feststeckte.

Die Feuerwehr hatte es leichter, die spritzten einfach mitten in die Menge, obwohl es auch keine definitive Lösung darstellte, da alles floss, triefte und überschwappte. Vom Zeitungstand rutschten die Zeitungen stapelweise in den Rinnstein, die Zigarettenschachteln schwammen wie kleine Boote im Wasser vergnügt hin und her.

Ja, und was war denn das? Sogar der Kirchturm wankte, und die Glocken gingen alle auf einmal los. Die Häuserwánde erzitterten wie bei einem Erdbeben. Es war grauenhaft.

Nun das war noch längst nicht alles. Hunde und Katzen irrten auf den Autodächern herum, auch sie wussten nicht mehr, wohin sie gehörten, die Hunde knurrten, jaulten und kläfften sich gegenseitig an, die Katzen miauten jämmerlich.

Plötzlich zuckten grelle Lichter wie Blitze über das Geschehen hinweg, ein unterirdisches Grollen versetzte alle in eine Art Panik, der sich niemand entziehen konnte, und dann auf einmal war der ganze Spuk wie auf Paukenschlag zu Ende. Alle atmeten auf. Der Verkehrsstau löste sich langsam in Wohgefallen auf.

Was hatte das alles zu bedeuten? War das nun nur ein Spass oder war es wirklich ernst gemeint? Nur Gott allein kann es wissen.


(Alle Rechte weiterhin bei der Autorin, die in Chile lebt)

PS: Die Autorin ist Ipernitymitglied. Wenn die Geschichte ihnen gefällt, können Sie es also der Autorin persönlich mittteilen.

B.Traven: La trezoro de l' Sierra Madre, ĉap. 4

4

Pat McCormick, la kontraktisto, estis usonano de irlanda deveno. Li ne plu estis tre juna. La plej grandan parton de sia vivo li pasigis en la naftokampoj de Teksaso kaj Meksiko. Li laboris kiel drilisto, kiel mekanikisto, kiel kamionisto, temporegistristo, provizejisto, pumpisto kaj krome en ĉiuj eblaj aliaj branĉoj, kiuj en la naftokampoj povas ekzisti. En la lastaj jaroj li laboris pli ofte memstara. Li transprenis la ekipadon de la kampadejoj. Kaj tiun laboron li transprenis kontrakte. Li faris sian prezon, zorgeme ekzameninte la lokon, kie la kampadejo estu starigota. Por povi entrepreni tiun antaŭekzamenadon, necesis ĝuste tiu longa sperto, kiun havis li.. Dependis de tio, kiom distancis la kampadejo de la plej proksima trajnstacio, kiom ĝi distancis de la plej proksima strato, sur kiu ankoraŭ plu eblis veturi per kamionoj, ĉu estis vepro aŭ ĝangalo aŭ vastaj ebenaĵoj, kie la kampadejo estis starigota. Ĉu akvo estis proksime, ĉu malkaraj helplaboristoj estis inter la indiĝenoj en tiu regiono, ĉio ĉi estis antaŭrigardenda antaŭ ol la prezo estis fiksata. Se la prezo estis tro kara, la kompanio eble transdonis la kontrakton al alia; se la prezo estis tro malkara, la kontraktisto perdis monon de siaj ŝparaĵoj. Sed la usonaj kompanioj ne avaris ĝis la cendo. Se oni pruvis al ili, ke cirkonstancoj ekzistis aŭ ekaperis, kiuj necesigis pliigon de la kontraktsumo, ili estis pretaj postpagi certan sumon.

De Panuco ili veturis per kamionoj tuj kunprenintaj materialon, malsupren al la sudaj distriktoj, ĝis finiĝis la sufiĉe malbona strato. De tiu fina loko estis hakita vojo tra la vepro, ĉirkaŭ tri mejlojn longa. Tiu ĉi vojo estis ĝuste nur tiom larĝa, ke la indiĝenaj helplaboristoj povis trairi kun pakmuloj. La vojo finiĝis en senarbejo kun ĉirkaŭ centmetra diametro, kiun oni estis elhakinta el la vepro. En tiu senarbejo la kampadejo estis starigota, ĉar la geologiaj ekspertoj de la kompanio trovis, ke ĉi tie troviĝas nafto kun granda verŝajneco.

Dudek indiĝenaj helplaboristoj loĝantaj en vilaĝoj, kiuj estis for kelkajn mejlojn, laboris ĉi tie jam kelkan tempon por elhaki la senarbejon kaj por nun tiom plilarĝigi la straton ĝis la ĉefstrato, tiel, ke oni povu veturi sur ĝi per kamionoj.

La unuajn tagojn la ses viroj dormis en simpla tendo. Du ĉinoj zorgis por la preparado de la manĝoj.

Traboj kaj tabuloj, ilaro, najloj kaj ŝraŭboboltoj estis jam alportitaj sur azenoj kaj muloj, kaj ĉiun duan horon alvenis nova karavano. La karavanestroj laboris same kontrakte. Ili ricevis pagon por ĉiu kargo, do ne por la tempo, kiun ili laboris. Se oni estus plu paginta ilin laŭtempe, ili survoje estus sternintaj kaj dormintaj. Ankaŭ la elhakado de la senarbejo kaj de la strato, ĉio ĉi estis kontraktlaboro. La viroj bone enspezis tiel, multe pli bone, ol se ili estus laborintaj taglabore. Unue oni nun konstruis barakon, kie la blankaj laboristoj povis loĝi kaj dormi. Poste la kuirejo kaj la manĝohalo estis en la vico. Ĉio ĉi estis farita en du tagoj.

Unu el la viroj nun estis liberigita de tiu laboro, por starigi kun tuta grego el indiĝenoj la aliajn barakojn, dume la cetera kvinopo sub la komando de Pat starigis la arganon.

Tio estis tute diabla laboro. Dobbs ankoraŭ neniam laboris ĉe argano. Multpezegajn trabojn li devis alporti surŝultre, dume la suno senkompate arde brilis malsupren. Post tri tagoj liaj ŝultroj estis kiel kruda karno. La haŭto pendis ĉifone kaj en strioj sur lian kolon, parte forbruligita kaj parte defrotita.

Se la traboj estis altrenitaj, oni devis tradrili la truojn por la ŝraŭboboltoj. Kaj ĉio ĉi iris eksprese rapide. Oni apenaŭ ĝuste prenis al si la tempon por la manĝado, por tute eluzi la tagolumon. Sur horloĝon oni ne rigardis. De la unua brilo de la suno ĝis la lasta ruĝema brileto oni portis ion ŝultre kaj sklavlaboris. Post sunsubiro oni laboris eĉ plu kun lanternlumo, se laboroj farendis, kiuj ĉe lanternlumo estis fareblaj. La elektra lumo sekvis nur multe pli malfrue, se la maŝinoj estis ĉi tie.

La pli spertaj viroj starigis la trabojn, kunigis ilin per boltoj, kaj apogis ilin per ŝtreboj, kaj la argano kreskis pli kaj pli en la aeron, kaj pli kaj pli danĝera fariĝis la laborado en kapturnigaj altoj. La argankonstruistoj kroĉiĝis per genuo al ŝtrebo, dume ili kun ambaŭ brakoj kaj manoj kaj kun la subteno de la femuroj ree kaj ree ŝovis masivajn trabojn pli supren. Poste, en kapturniga alto, pendante per la genuartikoj, ili direktigis la trabojn tiom longe tien kaj tien kaj tiom longe tenis ilin, ĝis la boltoj estis ŝovitaj en la drilitajn truojn kaj ŝraŭbitaj. Kiel simioj devis esti la viroj. Eble eĉ pli lertaj ol simioj, por ke ili ne falu malsupren kaj, por ke ili ne rompu la nukon al si aŭ frakasu brakojn kaj gambojn.

Finfine la preta derrick, la argano estis kronebla. La pezajn ferajn rulcilindrojn, sur trans kiuj iras la dikaj dratŝnuregoj, kiuj levas aŭ mallevas la drilon kaj la forigilon, oni levis supren per vinĉo kaj fiksigis ilin per firmaj boltoj.

La plej streĉiga laboro estis farita. Nun la maŝinejo estis en la vico. Tiam la ilaro kaj la remizoj.

Intertempe la vojo estis irebla, kaj la unua kamiono povis traveturi de la trajnstacio rekte ĝis ĉi tie.

Mallarĝa rivero situis tri pliajn mejlojn for en la vepro. Al tiu rivero oni konstruis akvokonduktilon, kaj borde de la rivero oni starigis la pumpstacion kaj surmetis la motorpumpilon. Ĝis tiu tago azenoj kun kanistroj estis alportintaj la akvon de la rivero por la kampadejo. Nun oni ĝin alpumpis kaj konservadis en cisternoj.

Tiam alvenis la vapormaŝino, kiu estis alveturigita sur fortega traktoro. Je la sekva tago la traktoro, kiun oni aŭskultis faŭki kaj ĝemi kaj pumpumi ankoraŭ post mejloj, transdonis la vaporkaldronon.

Plian tagon poste oni altrenis la gigantajn lignajn movigajn radojn, kiuj aspektas kiel grandaj radoj de akvomuelilo, kaj sur trans kiuj iras la kabloj kaj ĉenoj por la drilo, la klarigilo kaj tuboj. Kaj la dinamoj venis. Oni elmetis la kurentkonduktilojn, kaj iuvespere ekbrilegis la placo en la vepro - kiu estis estinta ankoraŭ tute netuŝita antaŭ malmultaj semajnoj en sia tropika soleco, tiel netuŝita kiel ĝi estis ekde la kreado de l' mondo - en akre blindiga elektra lumo, kiu ne plu scias vepronoktojn. De la vepro estis forprenata la nokta ripozo, kaj kien ajn trafis la radioj de la neniam nelumanta lumo, la vepro komencis malsanadi. Alte montetej kuŝis matene milionoj kaj milionoj de insektoj sub la elektrikaj lampoj.

De la maŝinpumpumado, kiu nun plenigis tage kaj nokte la vepron, la loĝantoj de la vepro estis forpelataj el sia patrio. Ili devis elmigri en nekonatajn novajn terenojn, kie ili esperis trovi trankvilon kaj manĝon.

Nun la efektivaj naftoviroj estis en la vico. La laboro de la rigbuilder, de la kampadejaj konstruistoj estis farita. Ili reveturis al la urbo kaj atendis novan kontrakton. La nova kontrakto estus povinta veni post tri tagoj, sed ĝi ankaŭ povis veni nur post ses semajnoj, kaj eblis eĉ, ke ili ankoraŭ post ses monatoj plu devis atendi la novan kontrakton. Nafto estas kiel ĵetkubludo. Oni pgas por kampadejo dekmil, dudekmil, kvindekmil da dolaroj, kaj se oni tiel profunde drilis sen sukceso, kiel tio nur iel decas, jen tie eble ne estas nafto, sed salakvo aŭ sablo aŭ argilo. Kaj tiukaze oni redonas la vepron al la laŭrajtaj posedantoj, kiuj tiom rapide kaj tiel emfaze reposedigas ĝin, ke jaron poste ĉiu spuro de homoj estas forviŝita.

La nafto estas hazardludo. Oni povas perdi sian tutan posedaĵon, kaj oni povas gajni per kvinmil dolaroj kvin milionojn da dolaroj. Kaj tial ĉiuj, kiuj havas ion por fari kun nafto, estas hodiaŭ riĉaj kaj morgaŭ malriĉaj. Ili laboras semajnojn kaj monatojn meze de la vepro aŭ tute izolita en la ĝangalo. Kaj kion ili tie perlaboris per streĉiga laboro, tion ili disipas en tri tagoj en la urbo. Kaj tiuj kiuj ne disipas ĝin, la atentemaj kaj ŝparemaj, same perdas sian monon, ili atendas kaj atendas kaj atendas je laboro ĝis la lasta peso estas eldonita kaj ili almozpetas la homojn, kiuj frekventas la Imperialon, la Luisianon , la Southern aŭ la bankon.

Ricevi okupon estas afero de bonŝanco en la naftolandoj, tiel kiel estas afero de bonŝanco trafi nafton.

Tiel estis okazinta al Dobbs. Li staris tie kaj ne pensis pri laboro. Kaj jen ĝi falis en lian poŝon.

„Kiel do estas nun pri mia mono?“ demandis Dobbs la kontraktiston.

„Pri kio temas?“ diris Pat. „Ne tiom urĝigu min. Vi ja ricevos vian monon. Mi ne forkuros de vi kun tiu.“

„Tiukaze donu almenaŭ iom, postulis nun Dobbs.

„Nu bone“, respondis Pat. „Mi donas al vi tridek procentojn.“

„Kaj la aliajn?“, demandis Dobbs.

„Mi ne scias ankoraŭ. Mem ne ricevis mian monon ĝis nun.“

Dobbs ricevis la tridek procentojn de sia perlaborita mono.La ceteraj viroj sian monon same ne estis ricevintaj. Tiuj, kiuj energie urĝigis lin, ricevis de Pat kvardek aŭ kvindek procentojn. Du aliaj, kiuj volis teni lin en bona humuro, por ke li denove kunprenu ilin ĉe la sekva kontrakto, ricevis nur kvin procentojn, ĉar ili tute humile rakontis al li, ke ili ankoraŭ ne vespermanĝis kaj ankaŭ sian hotelon ne povus pagi.

„Mi volus scii nur tion, ĉu la mensoganto ricevis sian monon aŭ ne“, diris Dobbs al Curtin, kiu same apartenis al la kontrakto.

„Ja se oni iel scius tion“, respondis Curtin. „La kompanioj estas foje tre malrapidaj, se temas pri la pagado de la kontrakto, ĉar la kontanta mono raras ĉe ili kaj nun la drilado komenciĝas, kiu forglutas amason da mono.“

Semajnon nek Dobbs nek Curtin povis trovi la kontraktiston McCormick. En sia hotelo li ne estis. Sed iutage Pat McCormick preteriris sur la alia flanko de la strato.

„Ek, sur lin!“vokis Curtin al Dobbs.

Kaj kiel satano li transsaltis. Sed Dobbs estis tuj je lia flanko.

Curtin kaptis Pat ĉe la ĉemiza maniko. Tiu ne surhavis jakon. „Kie estas nia mono, hundido. Donu nun tuj nian perlaboritan monon aŭ ni batas vin en pecetojn. Tuj!“ Curtin diris tion sufiĉe laŭte kaj kun minacantaj pugnoj.

„Sed rapide kaj neniujn elturniĝojn plu!“ nun ankaŭ Dobbs enmiksiĝis. „Ni atendas nun jam pli ol tri semajnojn nian monon.“

„Estu trankvilaj, sinjoroj“, diris Pat retiriĝeme kaj tiris ilin kun si en koktelejon, kie li tuj mendis tri grandajn glasojn kun habanero. „Ni povas ja klarigi ĉion ĉi ankaŭ tute trankvile. Aŭskultu foje, mi havas en la sekva semajno denove belan novan kontrakton, kaj tuj poste ankoraŭ plian, unu el ili en Amatlan kaj la alia en Corcovado. Jen mi denove kunprenos vin ambaŭ.Vi estas fervoraj laboristoj, kun kiuj mi laboras volonte kune. Je via sano!“

Li levis sian glason kaj tostis kun la du aliaj.

Ili trinkis.

Tiam diris Curtin: „Tio estas tute bona, ke vi denove volas preni nin en viajn kontraktojn. Sed sen mono ni ne laboras. Kie estas nia mono?“

„Mi ankoraŭ ne ricevis la monon. La ĉeko ankoraŭ ne estas ĝirita.“

Tiam li turnis sin samtempe al la koktelisto kaj komandis: „Ankoraŭ tri pliajn grandajn habanerojn.“

„He, viro“, diris Curtin nun senpacience, ne supozu, ke vi nun povas elturniĝi plu, kaj, ke vi superruzos nin per la brando.“

„Superruzi vin?“ Pat ŝajnigis sin mirigite. „Mi per brando vin superruzu? Tio estas ne tre...“

„Kio tio estas, tio estas al ni tute egala“, diris Dobbs. „Ni volas havi nian monon ,por kiu ni laboris sufiĉe streĉige. Ĉu vi kunprenas nin denove en novan kontrakton aŭ ne havas ja neniun valoron, se vi ne pagas.“

„Hundo damnita, kie estas nia mono?“ Curtin elkriis ĝin tute subite, kvazaŭ li per unu fojo estus perdinta siajn sencojn. Eble la brando havis alian efikon ol Pat atendis tion.

„Sed mi povas ja nur ripeti al vi, ke mi mem ne ricevis la monon ĝis nun.“

Jen Curtin kaptis lin antaŭe je la gorĝo, skuis lin kaj diris: „Donu nun la monon, rabisto, aŭ mi frakasos vian kranion tuj ĉi tie sur la tabloplato.“

„Trankviliĝu, ĝentlemanoj, trankviliĝu“, nun la koktelisto enmiksiĝis. Sed krome li ne plu iatentis la okazaĵon. Li purigis la koktelejan platon, tie, kie la glasoj postlasis siajn randojn kaj tiam bruligis cigaron al si.

Pat estis fortika viro kaj li defendis sin. Sed Curtin posedis la pli grandan koleron. Dobbs proksimiĝis, kvazaŭ ankaŭ li tuj volus salti al Pat.

Nun Pat elturniĝis el la gorĝa sufoko, retroiris duonon de paŝo kaj diris rikane: „Vi estas ja efektive ĝustaj banditoj. Tion mi devintus scii. Sed prefere mi fortranĉos al mi kion ajn, ol ke mi ankoraŭfoje prenos vin banditojn en mian kontrakton. Jen prenu vian monon, sed nun ne plu vidigu vin.“

„Pri tio ni ne petos vian permeson“, diris Curtin.

Pat ŝovis la manon en pantalonpoŝon kaj eltiris manplenon da dolarbiletoj, kiujn li portis ĉifitaj en la poŝo.

„Jen via mono“, li diris al Dobbs. Ankoraŭ en tiu momento li estis dekalkulinta la ĝustan sumon. Li sciis en la kapo precize ĝis la cendo, kiom li ŝuldis al ĉiu el ili. Li ŝovis la monon al Dobbs, kaj tiam li dekalkulis per la sama mano, per kiu li tenis la biletojn, la monon por Curtin kaj ĵetis ĝin al tiu transen.

„Do“, li diris nun en tono, kiel oni traktas molestajn kreditorojn, „nun ne plu molestu min, mi petas. Vi havas nun vian monon, kaj mi tre gardos min ankoraŭfoje plu akcepti tiajn helpkonstruistojn, kiuj komprenas nenion, en mian kontrakton.“

Li ĵetis tri pesojn al la koktelisto, por la brandoj. Tiam li ŝovis la ĉapelon al la nuko kaj forlasis la koktelejon, ambaŭ virojn li tie lasis stari, kvazaŭ ili ofendis lin nekredeble impertinente.

Rimarko: Habanero estas kubana danco.

La tuta libro
http://www.karapaco.de/u/B.Traven/trezoro.pdf

Hiperinflacio en la jaro 1923

50 milionoj da markoj
por peco da butero

50 milionoj da markoj kostis peco da butero en la jaro 1923 en Germanio. Kiam denove? (Cezar)

B.Traven: La trezoro de l' Sierra Madre, ĉapitro 3

B.Traven

La trezoro de l' Sierra Madre

3

La vilaĝo, pri kiu la indiĝenoj estis parolintaj la pasintan vesperon, perpiede distancis nur apenaŭ dudek minutojn. Ke ĉi tie estis alligita azeno kaj, ke tiu paŝtiĝis, pruvis jam sufiĉe, ke vilaĝo ne estis malprokisima. Sed ankaŭ povas esti, ke oni eraras, ĉar povas esti la azeno de lignohakisto aŭ de karbobruligisto. En la vilaĝo ili ricevis ion por manĝi, fabojn, tortiljojn kaj citronteon. Malfrue posttagmeze ili alvenis en la unua kampadejo. Dobbs iris tuj al la inspektisto, sed tiu ne havis okupon.

„Ĉu vi volas manĝi?“ demandis la inspektisto.

„Jes“, diris Dobbs. Ni ankaŭ volonte tranoktiĝus ĉi tie, se tio eblus.“

„Certe troviĝos loko por tio“, diris la inspektisto kaj reiris en sian barakon, mangestinte al la kuireja barako.

La indiĝeno ne iris de la nuko de la du aliaj. Li kroĉiĝis ilin, kvazaŭ li estus ligita al ili. Kiam ili nun estis transvenintaj al la kuirejo, la ĉina ĉefo de la kuirejo rigardis ilin, kaj tiam li decidis, ke ili devu manĝi en la kuirejo. Estis pro la indiĝeno. Se Dobbs kaj Barber estus estintaj solaj, ili manĝintus en la manĝoĉambro por la blankaj laboristoj. Kun la indiĝeno tio ne eblis, ĉar ili havis siajn proprajn kuirejajn barakojn.

„La viron ni devas deskui de nia nuko“, diris Dobbs maĉante. „Ni ja ne povas vagadi kun li tra ĉiuj ĉi kampadejoj, tio ne plu eblas tiel.“

„Morgaŭ matene ni forpelos lin hejmen“, rediris Barber, kiu ne volis fuŝi la apetiton al si per tio, ke li nun faras planojn.

Pli poste Dobbs kaj Barber iris al la laboristoj, por aŭskulti, kio okazas ĉi tie aŭ en la najbaraj kampadejoj.

„Nenio okazas“, diris longa svedo. „Nur mortaj fontoj. Kvar havas salakvon, du havas sablon kaj ok da ili havas nenion krom argilo. Ili malkonstruas ĉiujn. Ne necesas, ke vi iru plu. Pli malsupren suden oni denove boras. Sed tien vi de ĉi tie ne povas iri. Tiukaze vi devas iri trans Panuco aŭ vi povas iri ankaŭ trans Ebano, jen vi venos en la alian distrikton.“

Ili trovis dormejon en provizeja remizo sur malnovaj sakoj, kie ili estis sekuraj kontraŭ azenoj, kaj kie ili povis postdormi la dormon, kiun ili perdis pro la jaguaroj en la pasinta nokto.

Matene aldone havigeblis konciza matenmanĝo, kaj tiam ili ekmarŝis.

„Do, antaŭ ol ni iros ankoraŭ al la du aliaj kamapadejoj, kie eble io okazas, aŭ kie ni almenaŭ povos ricevi manĝon, ni devas mortigi la indianon“, diris Dobbs, kiam ili estis duonan horon for de la kampadejo.

„Aŭskultu“, parolis Dobbs al la indiĝeno, „ ni iros nun solaj. Ni ne plu bezonas vin.“

Timeme la indiĝeno rigardis supren kaj diris: „Sed, la jaguaroj, señor!“

„Tion vi mem devas intertrakti kun la jaguaroj“ nun enmiksiĝis Barber.

„Ni volas postlasi vin.“

„Jes, tio pravas“diris Dobbs, „kaj se vi ne libervole foriĝas, jen ni tradraŝos vin kaj sufiĉe draste.

Sendecide la indiĝeno staris. Li eĉ ne pensis pri tio peti aŭ persvadi ilin. La du aliaj diris, ke li foriĝu kaj tion li devis akcepti. Ĉu li komprenis, ke li estas molesta, ĉu li komprenis, ke la duopo efektive havas la rajton elekti vojaĝakompanon plaĉan al ili, ne fariĝis klara. Li staris tie kaj diris nenion.

Dobbs kaj Barber ekiris. Sed kiel forpuŝita hundo, kiu ne povas disiĝi de sia mastro, la indiĝeno sekvis ilin plu. Fideleco aŭ sindonemo aŭ iu simila sento ne kondukis lin. Li estis tute sobra materiisto. Li sciis, ke ambaŭ iris al la naftokampadejoj; li sciis, ke ambaŭ ĉiam ricevas ion por manĝi, kaj li sciis krome, ke tiukaze, se li kroĉiĝas al ili, li neniam povas malsatmorti. Se li irus sola, li ricevus en neniu kampadejo eĉ nur paneron, apenaŭ de liaj propraj rasaj kunuloj, kiuj tie plu dekope laboris en ĉiu kampadejo. La timo pro la jaguaroj ne estis ludita. Al la kampadejoj li volis iri en ĉiu kazo, por demandi pro laboro; sed iri sola aŭ kun alia indiĝeno, li ne kuraĝis. Li sciis la teruriĝojn de la vepro kaj de la ĝangalo pli bone ol la blankuloj.

Post kiam ambaŭ estis irintaj horon, Barber turniĝis kaj diris: Jen tiu bruna diablo tamen denove ŝteliras post ni.“

Dobbs prenis ŝtonojn kaj komencis bombardi la indiĝenon per ŝtonoj. Sed la indiĝeno bone eliris el la vojo de la ŝtonoj kaj nun nur iom pli distance postrestis, por ke li ne estu trafata, se Dobbs aŭ Barber subite levis ŝtonon kaj ekpafis ĝin al la indiĝeno.

„Tiun ni ne deskuos de la nuko“, diris Barber. Mi ne plu scias rimedon.“

„Mortbati lin kiel malsanan katon“, diris Dobbs kolere, dume li prenis denove ŝtonon kaj svinge ĵetis ĝin al la indiĝeno.

Prave, kiam ili alvenis en la sekvanta kampadejo, la indiĝeno denove trotis kun ili en la kuirejan barakon kaj kunricevis sian porcion da manĝo. La inspektisto faris strangan vizaĝon, kiam li vidis posttroti la indiĝenon.

Dobbs kaj Barber rakontis al la inspektisto, ke la indiĝeno ĉiam iras post ili, sed la inspektisto tiris la ŝultrojn supren. Li ne sciis bone kion li faru kun tiaj, kiuj migras kun indiĝeno tra la kampadejoj.

Ĉi tie en la kampadejo ambaŭ havis la indiĝenon bone kapteble apude, por sufiĉe bone povi tradraŝi lin. Sed ĉi tie ili ne povis fari tion. La inspektisto tuj ordonus forlasi la kampadejon al la triopo, se ili komencus pugnobatalon. Kaj en la nokto esti ekstere en la vepro, tio estis la lasta, kion Dobbs kaj Barber deziris al si.

Tiel okazis ankaŭ sekvamatene, la indiĝeno trotis ĉiam fidele post ili, ĉiam restante ekster ĵetdistanco kaj kontraŭ ĉio, kion ambaŭ diris, li estis tiom apatia, ke oni povis atingi nenion ĉe li. Li firme estis kroĉiĝinta al ili.

Jen ambaŭ finfine venis la decido. Ĉi tie en la kampadejoj iu laboro ja apenaŭ atendeblis, kaj tiel ili decidis reiri kiel eble plej rekte al la urbo. Estis la ununura eblo deskui la indiĝenon.

Malfrue posttagmeze ili alvenis en Villa Cuauhtemoc, kie ili estis renkontintaj la indiĝenon je la strato al la kampoj. Li ne miris, ke la vojaĝo jam estis je la fino. Li kaŭriĝis denove sur sian lokon, kie li jam sidis antaŭ tri tagoj. Kaj tie li atendis novajn viktimojn, kiuj volis iri al la kampadejoj.

Dobbs kaj Barber iris je la sama vespero reen al la riverbordo. Transiĝi ili jam ne plu povis. Ili dormis sur la ĉi-tiea rivera flanko sub larĝe branĉa arbo, kie ili krome renkontis tri aliajn dormgastojn, kiuj ĉi tie vivaĉis jam dum kvar semajnoj, dormis en la naturo kaj sub tiu ĉi arbo ricevis siajn manĝojn de la cisternŝipoj. Jen tagoj malsatigaj jen tagoj grasigaj. Estis tagoj kiam il ricevis sur la ŝipoj eĉ ne unu mordaĵon da pano, kaj estis tagoj aliaj, kiam ili povis manĝi je tri aŭ kvar ŝipoj tagmanĝe kaj vespermanĝe. Estis centprocenta loteriludo.

Je la sekva mateno ambaŭ veturis per la pramo transen al la urbo. En la malmultaj tagoj, dum kiuj ili forestis, en la urbo ŝanĝiĝis nenio. Ĉe la benko, antaŭ la Imperial, antaŭ la manĝorestoracioj, kiujn frekventis la naftomagnatoj, vagadis ankoraŭ nun tute la samaj uloj, kiuj estis tie antaŭ du, tri, ses semajnoj kaj ripetadis siajn diraĵojn.

Barber iris denove siajn proprajn vojojn, kaj Dobbs intertempe nur pri tio pli saĝiĝis, ke en la naftokampadejoj la laboro same tiel rara estis kiel ĉi tie. Tiu sperto havis valoron. Oni ne devis riproĉi al si, ke oni ne ekkaptis ĉiun okazon, kiu ofertis sin, per ambaŭ manoj.Pli ol postkuri la laboron, kie ajn iu ekaperis, oni ne povis fari. En la naftokampoj estis neniu laboro kaj neniu ĉi tie.

Sed iumatene Dobbs ricevis okupon. Ŝarĝi maŝinpartojn. Estis streĉiga laboro, kaj li ricevis nur po tri pesojn tage, de kiuj ŝpareblis neniom. Post kvin tagoj ankaŭ tiu laboro estis finita. Li staris tiam iutage ĉe la pramo, kiu kondukas transen al la stacidomo por la trajno al Panuco. Jen alkuris kvin homoj, kiuj ŝajne devis tre rapidi.

Unu el ili, fortika magra viro, vidis Dobbs stari tie. Li haltis, diris vorton al sia akompananto kaj vokis tiam transen al Dobbs: „He, vi! Ĉu vi serĉas laboron?“

„Jes“, vokis Dobbs kaj proksimiĝis paŝon.

„Venu ĉi tien! Rapide! Mi havas laboron por vi, se vi ne timas laboron.“

Dobbs nun estis alveninta tre proksimen.

„Mi transprenis kontrakton por ekipi kampadejon. Viro ne venis. Havas febron aŭ malarion. Ne scias. Ne povas atendi la knabon. Vi povas anstataŭi lin.“

„Bone, mi faras tion. Kion oni pagas?“ demandis Dobbs

Mi pagas ok dolarojn po tago. La manĝo ne enestas. Faras unu kaj okdek aŭ du, mi ankoraŭ ne scias tion. Ses dolaroj restos nete en via poŝo. He? Ĉu jes?“

„Mi kunvenas.“ Dobbs, kiu ankoraŭ antaŭ dek minutoj estus postkurinta kiel malsata kato laboron por nur du dolaroj po tago, kondutis nun tiel, kvazaŭ li farus komplezon al kontraktisto, se li kuniros.

„Sed tiukaze vi tuj devas kuniri, ĉimomente“, diris nun la kontraktisto haste. „Tiel kiel vi staradas ĉi tie. Por la alportado de viaj havaĵoj ni ne havas tempon. La trajno al Panuco ekveturos post kvarona horo, kaj ni ankoraŭ devas transiĝi la riveron. Do ek, ek! Rapide, ekkuru! Galopu!“

Li kaptis lin ĉebrake kaj ŝiris lin post si al la pramo.

La tuta libro

http://www.karapaco.de/u/B.Traven/trezoro.pdf

Cezar: La pensuloklubo (+karikaturo)

Cezar

Pensuloklubo

(laŭ germana karikaturo de 1819)

La pensula klubo pensas
en kunsido pri l' demand',
ja ĝis kiam eblos pensi
kun permeso en la land'.


troviĝas en: Cezar-poemoj

Ne tre konataj aferoj pri sonĝoj

Dek aferojn pri sonĝoj, kiujn vi eble ankoraŭ ne scias

Klaku: http://www.cezarpoezio.de/156.html

Cezar: Se en aŭtun'...

fotis Cezar

Cezar

Se en autun'...

Se en aŭtun' foliofalo
ĝojigas nin per bunta mond',
promenas ni laŭ festobalo
preter la lago en la rond'.

Ni tenas ĉiu nin ĉemane
melankolie kun eŭfor',
divenis hejme, kaj ne vane:
ke l' sun' penetros ĝis la kor'.

Rudristoj drivas plu proksime,
ĉe arb-ale' kaj borda rand'.
Sur la folioj akvareloj
lumbrile ludas sen komand'.

Ni ekebrias de l' koloroj,
ni vadas jam en flama mar'.
Somero pasis, belaj horoj.
Foli-susuras jam la jar'.

Eder Bennedetti: Doktoro, ĉu mi bonfartas? (karikaturo)

Nigraj por la vivo: Persisto (video)

Negro Pou La Vi - Persisto (Persévérance)

Ne plu krokodilu t-ĉemize!

AĈETU LA T-ĈEMIZOJN!





Klaku: http://komercio.blogspot.com/



Klaku:
Vestu vin ideale!

Bondeziroj de heredontoj

Cezar

Bondeziroj
de heredontoj

Bonan jaron!
Bonan monaton!
Bonan semajnon!
Bonan tagon!
Bonan matenon!
Bonan nokton
kaj belan morton!

Cezar mortis / Karussell: Wer die Rose ehrt

La idolo Cezar

La kantisto kaj gitaristo de la legendeca rokbando Renft el Lepsiko estas morta

Lepsiko. La kantisto kaj gitaristo Peter Gläser,kiun adeptoj, amikoj kaj muzikistaj kolegoj nomis nur Cezar (Cäsar), mortis 59-jara je kancero

de Kostas Kipuros

Cezar estas morta. La sciigo trafas min dolorige, kvankam ne neatendite. Kiam mi vidis Cezaron la lastan fojon, li batalis je du frontoj, je la unua tiun batalon, kiun li jam delonge entreprenis - tiun kontraŭ la demonoj de la alkoholdependeco, el kiu li certe estus elirinta kiel venkinto. Je la alia fronto li batalis kontraŭ malamiko, kiun li eĉ ne divenis: kontraŭ la kanceron. Ke pri tiu la fortorilatoj estis aliaj, sciis Cezar. Tamen amikoj kaj kolegoj ĝisfine esperis, ke li ankaŭ el tiu malegala luktado revenus sukcese.

Nun, kiam "la migranto" komencis la lastan vojaĝon, la fokuso de la publikeco ankoraŭfoje direktiĝos al tiu rokmuzikisto, kiu kiel apenaŭ iu alia en GDR simbolis la kontraŭdiran rilaton inter honesteco, neadaptiteco kaj enplektiteco en politikan sistemon, pri kies ebla reformo li erare kredis kiel reprezentanto por multaj aliaj. Estas tial certe kompreneble, sed bedaŭrinde, ke post la politikaj ŝanĝoj fariĝis pli kviete ĉirkaŭ la kantisto kaj gitaristo de la legendeca rokbando "Renft" el Lepsiko.

Grandajn halojn Cezar jame delonge ne plu plenigis. Furorlistaj lokoj - jam per si mem ne la muzikaj kategorioj laŭ kiuj li pensis - neniam ludis rolon por li. Lia muzika (trans) vivo sekurigis al li antaŭ ĉio lia fidela adeptaro, kiu Cezaron kulte honoris. Liaj ŝatantoj frekventadis obstine siajn koncertojn kaj aĉetis liajn kompaktdiskojn, dume la karavano de la amuza industrio jam delonge marŝis plu en la komerca direkto. Por la adeptoj de Cezar ties morto postlasas truon, kiun neniu alia povos plenigi.

La unuan fojon, kiam mi vidis Cezaron, estis en printempo de la jaro 1973. "Renft" ĝuste provludis en la "Kulturdomo al la suno" tuj apud la EOS Schkeuditz (lernejo kun gimnazio ) por la registradoj de la unua LP, do de longeluda disko. Dum la tagmeza paŭzo ni rapidis de la lerneja korto en la dancejon, kiu tiam havis kultstaton. GDR-rokgranduloj kiel "Panta Rhei" kaj " La Modern-Soul-Band" tie klinkis la pordon laŭvice. Sed nur malmultaj bandoj en GDR havis ion tian, kian politikan ambicion: la tre fortan el ĉiuj havis la "Klaus Renft Band". Nur tiu ĉi bando realigis la ligon de preteco al ribelo kun alta muzika kvalito, kiu sekve lasis ekkoni pruntedonaĵojn el "Beatles", "Crosby, Stills, Nash & Young", ĉe samtempa propra ludomaniero. Cezar estis ilia voĉo kaj gitaristo kaj tial fakte la idolo por la rokmuzikistaj kolegoj el Lepsiko. Tiel ankaŭ ni volis ludi niajn gitarojn. Kaj nur Lepsiko ŝajne estis la loko, kie eblis io tia kiel civila kuraĝo, tiu urbo, en kiu dufoje po jaro levis sin la kurteno al okcidento dum la foiroj, kie studentoj kontraŭ la detruo de la universitata preĝejo protestis, kaj kie jam la bando "Butlers" zorgis por Beat-ribelon.
Efektive rokmuziko laŭ Renfto estis politika, ĉar ĝi kreis du diversajn sintenojn: ĝi estis idealista, ribelema, provokis limojn, kaj kaosis. Kontraŭ Renft aspektis la sistemkonformaj kaj adaptiĝintaj "Puhdys" el Berlino kiel domestikitaj alibirokistoj. Adeptoj de la diversaj bandoj, tial neniam povis esti amikoj. Oni evitis kaj malestimis sin reciproke, malofte aŭ neniam montris la saman entuziasmon por similaj kantoj, tiel la adeptoj de la du bandoj ĝis nun estas kunigitaj per sia elkora reciproka antipatio.

Post la kredomilito tamen kaŝiĝis evidente miskompreno. Dume Renft radikale batalis por socialismo laŭ propra kompreno, postulis ne malgrava parto de la GDR-oponuloj tute alian socian sistemon. Tiel "Renft" mem fariĝis celtabulo de tiaj disputoj, parte eĉ fiigita kiel "Ruĝa Renft". Ke por la ribelemaj atakoj kontraŭ la GDR-registaro en vero respondecis pli-malpli nur la bandoĉefo Klaus Jentzsch (Renft), Christian (Kuno) Kunert kaj la ĉeokaza sed influriĉa tekstisto Gerulf Panach (kies bopatro estis Traven-esploristo Rolf Recknagel-Cez) , sciis tiam nur malmultaj. Al Cezar tiu nekompromisemo al la GDR-ŝtato en vero estis sufiĉe fremda. Persone li serĉis harmonion, politike kredante al alternativa GDR, ankaŭ tial disigis sin la vojoj de la muzikistoj en vero jam antaŭ la malpermeso de la bando en la jaro 1975. Supozeble "Renft" ankaŭ sen la malpermeso estus disrompiĝinta je la kreskantaj konfliktoj interne de la bando kaj pro la anarkio en ĝi, kiu estis flegata kiel prestiĝa simbolo.

Je la nimbo de la bando tio kompreneble ŝanĝis nenion. Nur la miksaĵo el naiveco, idealismo kaj ribelo faris pli postajn tiamanierajn bandojn ebla.

Ekde Renft aŭtentika rokmuziko ne plu estis randa afero en GDR. Ĝi okazis nun ankaŭ oficiale en radioelsendejoj kaj en tv-programoj. Kaj rokmuziko estis ekde tiam pli ol nur surogato por neatingeblaj okcidentaj importoj. La muziko kaj la biografio de Cezar komprenigas tiun meriton. Ne pli, sed ankaŭ ne malpli.


Etapoj de muzikista vivo

1949: Peter Gläser estas naskita en Lepsiko.

1956: Edukiĝo ĉe la Popolmuzika Lernejo en Lepsiko.

1961: Kunlernantoj malkovras certan similecon al Gajus Julius Cäsar.

1966: Malkovro fare de Klaus Renft

1969: Sekso, drogoj kaj rokenrolo kun la "Klaus Renft Combo"

1972: Studado en la Altlernejo por muziko en Lepsiko

1975 Malpermeso de la "Klaus Renft Combo" (Renft-bando)

1966: Fondado de la rokgrupo " Karussell" (Karuselo)

1983: Eliro el "Karuselo" kaj fondado de la rokbando "Cäsars Rockband"

1986: Peto pri elmigro eksterlanden

1988: Fondado de "Cäsar & die Spieler" Cezar & la ludistoj

1989: Elmigro al Berlino Okcidenta

1997: Retransloĝiĝo al Lepsiko

2000: Fondado de la propra muzikeldonejo "cäsar music" kun Simone Dake

2007: La aŭtobiografio "Kiu honoras la rozon" aperas.

2008: Kancerdiagnozo, unua operacio

2008: Je la 23-a de oktobro mortas Cäsar


Rimarko persona: Mi, Cezar, estas tre influta de la bando kaj de Cezar, kaj ankaŭ pro tio mi nomis min laŭ Cäsar, kun kiu mi iam havis longan telefonan interparoaldon, ĉar mi verkis por lia bando la tekston "Der tote Soldat", "La morta soldato". Jen teksto, kiun Cezar ŝatis. Multajn fojojn mi estis kiel junulo kun Donjo en koncertoj kaj dancvesperoj kun Renft aŭ Karuselo , kiuj ofte ludis en Altenburg. Al Renft kaj al Cezar mi dankas mian poeziemon, kiun tiu grupo plantis frue en min. Mi povas diri, ke ili plantis en min la ruĝan rozon de amo kaj de ribelema malobeo" ili kiel unuaj. Kiel la grupo Renft mi pensas ankoraŭ nun, ke socialismo kun homa vizaĝo estos ebla... tiu afero tute ne estas perdita, nur korupta krimeca variaĵo de la socialismo kolapsis... la komunuma socialismo, tiu en kiu ankaŭ la vorto anarkio apud Marx havos sian honorlokon, socialismo kun homa vizaĝo estas ankoraŭ realigenda! Cezar, la maldekstrema poeziema gitarodio mortis, sed en ni li vivos plu.

Rokbando Karuselo: Tiu, kiu honoras la rozon

Fergie ŝokas la turkan registaron

Fergie ŝokas la turkan registaron


(dpa) - Kun dokumentada filmo pri la aĉa stato de turkaj orfodomoj la eksedzino de la brita princo Andrew, Sarah Ferguson (49), ŝokis la registaron en Ankaro.

Klaku: http://www.cezarpoezio.de/168.html

B.Traven: La trezoro de l' Sierra Madre, ĉapitro 2

2

Okazis, ke Dobbs trovis en sia dormejo viron, kiu rakontis al alia dormkamarado, ke li volus iri al Tuxpam, sed, ke li ne havus vojkunulon por tio. Tuj aŭskultinte tion, Dobbs jam diris: „Ulo, mi kuniros al Tuxpam.“

„Ĉu vi estas boristo?“ demandis la viro de la lito.

„Ne“, pumpisto.“

„Bone“, diris la viro al tio, „kial ne? Ni tute bone povas iri kune.“ Sekvamatene ambaŭ ekiris por traserĉi la multnombrajn naftokampojn survoje al Tuxpam pro laboro. Ili matenmanĝis unue, ĉiu trinkis glason da kafo kaj manĝis bulkon en kafostando, kaj tiam ili ektrotis ambaŭ.

Sed tiel rekte oni ja ne povas iri al Tuxpam. Jen ne ekzistas fervojo. Nur aviadiloj. Kaj en tiu kazo flugo kostus kvindek pesojn. Sed tie veturas multaj kamionoj malsupren al la kampoj. Tiu aŭ alia ĉi tie eble kunprenas nin. Iri piede la tutan vojon ne estas tiel simple. Estas distanco de pli ol cent mejloj kaj ĉiam en la ardanta tropika suno kaj nur malmulte da ombro.

„Tio estas la plej malgranda zorgo“, diris Barber, „se ni nur unue estus transe de la rivero.“

La rivertransiĝo kostis dudekkvin centavojn, kaj tiujn dudekkvin centavojn ili ne volis elspezi.

„Nu, do nenio alia restas por ni“, diris Barber, „ jen ni devas atendi la Huasteca-frajtpramojn. Tiuj prenas nin por nenio transen. Sed tio povas daŭri ĝis la dekunua antaŭ ol denove iu alvenos, ĉar ili ne veturas laŭtempe, sed laŭ la frajto, kiun ili ricevas.

Jen ni nun sidiĝu pacience sur la muron“, rediris Dobbs. Li estis aĉetinta por dek centavoj pakaĵeton kun dekkvar cigaredoj, de la restaĵo de la matenmanĝa mono. Fortuno estis je lia flanko. En la pakaĵeto estis bonhava kupono por kvindek centavoj, kiun li tuj interŝanĝis ĉe la cigaredovendisto kontraŭ kontanta mono. Nun li posedis la grandan sumon da peso kaj dek centavoj, kontantan en moneroj.

Ankaŭ Barber havis proksimume peson kaj kvindek centavojn kiel vojaĝkapitalon. Ili ja povintus pagi la monon por la pramo; sed ĉar ili havis sufiĉe da tempo kaj ne devis preterlasi ion, ili senprobleme povis atendi la frajtpramon kaj ŝpari la monon.

Ĉi tie ĉe la tramo estis vigla trafiko. Dekoj da grandaj kaj malgrandaj motorboatoj atendis veturgastojn. Specialaj boatoj, kiuj veturis pli multekoste ol la taksiboatoj, transportis la ŝipestrojn kaj la manaĝerojn de la naftokompanioj transen, kiuj devis tro rapidi por povi atendi la taksiboatojn. Tiuj ĉiujfoje volis havi kompleton de kvar aŭ ses veturgastoj antaŭ ol ili brue ekveturis. Kaj ĉar ĉi tie ĉiam iuj restadis, precipe la laboristoj, kiuj transe laboris kaj ĉi tie loĝis kaj ĉi tie centope kaj eĉ milope svarmis en la matenaj kaj posttagmezaj horoj, estis ĉe la pramo vivo kiel sur foirplaco. Jen tabloj, kie oni eldonis tagmanĝon aŭ kafon aŭ frititajn bananojn aŭ fruktojn aŭ enĉiladojn aŭ varmegajn tamalojn aŭ cigaredojn aŭ dolĉaĵojn. Ĉiu vivis de la pramo kaj per la tramo. Aŭtomobiloj kaj tramoj alportis el la urbinterno seninterrompan vicon de veturgastoj. Tio iris tiel la tutan tagon kaj la tutan nokton sen interrompo. Transe estis la manoj kaj ĉi tie en la ĉi tiea flanko estis la cerbo, estis la centraloficejoj, la bankoj. Transe aliaflanke de la rivero estis la laboro, ĉi tie estis la ripozo, la paŭzo, la plezuro. Transe estis la riĉo, la oro de la lando, la nafto. Transe ĝi estis senvalora. Nur ĉi tie, sur tiu ĉi flanko, en la urbo, en la krutaj oficejdomoj, en la bankoj, en la konferencejoj, en la All America Cable Service ricevis la nafto, kiu sur la alia flanko estis tute sen valoro, sian prezon. Nafto kaj oro estas ja sen valoro por si mem. Ilia valoro nur per multaj aliaj agoj kaj proceduroj estas difinata.

Preter tiun ĉi tramon migris miliardoj da dolaroj. Ne kiel monbiletoj, ne kiel stampitaj ormoneroj, ja eĉ ne kiel ĉekoj. Tiuj miliardoj pretermigris ĉi tie kiel koncizaj notaĵoj, kiujn la uloj plej ofte, sed ne ĉiam, veturigis en la specialboatoj ekster la taksio kaj portadis en siaj malgrandaj notlibroj, kelkfoje nur sur peco da papero. Riĉoj kaj valoroj en nia jarcento lasas esprimi sin en notaĵoj kaj kunporti kiel notaĵoj.

Je la deka kaj tridek alvenis fine la pramo, plenigita per bareloj, kestoj kaj sakoj. Dekduoj da indiĝenaj viroj kaj inoj transvenis, peze ŝarĝitaj per korboj, en kiuj ili portis kampofruktojn en la urbon, aŭ petatojn, mansaketojn el basto, kokinojn, fiŝojn, ovojn, fromaĝojn, florojn kaj kapridojn.

Barber kaj Dobbs eniris, sed daŭris ankoraŭ pli ol horon antaŭ ol la pramo denove veturis transen. La veturo estis longa, laŭ la rivero malsupren, antaŭ ol la loko de la albordiĝo estis atingita. Kontraŭ la rivero supren ankris naftoŝipo apud naftoŝipo por ŝarĝi la nafton kaj porti ĝin trans la oceanon.

Sur la transa flanko de la rivero la trafiko estis same tiom vigla kaj estis same tia foira trafiko kiel flanke de la urbo. Ne nur la riveron supren, sed multe pli foren laŭ la rivero malsupren, preskaŭ ĝis la riverbuŝo, ankris la grandaj cisternŝipoj.

Iom pli malproksime de la bordo, sur la altaĵoj troviĝis la gigantaj cisternoj, plenigitaj per la valora nafto. Multnombraj tuboj kondukis la nafton el la csisternoj malsupren al la riverbordo. Ĉi tie oni pumpis ĝin tra metaldrattuboj en la grandegajn cisternojn de la ŝipoj. Se la nafto estis pumpita kaj la ŝipo plenigita, ĝi hisis la ruĝan signalflagon, ĉar la kruda nafto eligis gason, kaj malatenta traktado kun la malferma fajro povis elbruligi la ŝipon ĝis la akvo.

Aroj da komercistoj kun fruktoj, papagoj, jaguaridoj, jaguaraj kaj pumaj feloj, simioj, kornoj de bubaloj, kun malgrandaj palacoj kaj katedraloj artoplene konstruitaj el konkoj, ĉi tie vagadis kaj ofertis siajn varojn al la maristoj. Se ili ne povis ricevi monon, ili akceptis ankaŭ aliajn aĵojn. Kostumojn, pluvmantelojn, ledokofrojn aŭ kion ajn alian valorplenan ili povis interŝanĝi.

La rafinejoj elblovis nubojn el fumo kaj gaso. La forblovita gaso sedimentiĝis en la polvoj kaj aertuboj, kie ĝi pikis kiel maldikaj pingloj. Tiam la homoj tusetis, kaj se la vento blovis tiujn gasojn eĉ transen en la grandan urbon, la tuta loĝantaro sentis sin kvazaŭ en venena forno. Tiuj, kiuj ne estis kutimigintaj tion, la novaj alvenintoj, ekhavis malsekuran timeman senton. Ili kaptis sin seninterrompe al la gorĝoj aŭ provis terni aŭ blovi tra la nazo, kaj plej ofte ne sciis, pri kio temas. Multaj el la novuloj havis la senton, kvazaŭ ili devus morti, tiel venena estis la pikanta sento en la gorĝo kaj en la polmo.

Sed tiuj, kiuj jam delonge estis kutimigintaj tion, akceptis tion facile. Tiom longe, kiom tiu pikanta veneno distilis siajn substancojn en la urbon, fluis la oro tra la stratetoj, kaj la vivo aspektis rozkolora, de kiu ajn flanko oni rigardis ĝin.

Ĉi tie estis la salonoj, unu apud la alia: Ili ĉiuj vivis de la maristoj. La plej bonaj klientoj estis la usonaj maristoj. Ĉar tiuj ricevis en sia patrolando nek bieron nek vinon nek brandon. Tiuj ĉi tie ĉion postfaris, kion ili hejme devis preterlasi, kaj ili trinkis tiom provizige, ke ili bone povis elteni ĝin denove dum certa tempo en sia seka apatia lando. Ili estis kutimigintaj sin pri la altaj prezoj por kontrabandita brando. Kaj ĉi tie, kie la prezoj estis normalaj, ŝajnis al ili, kvazaŭ la viskio kaj la biero tute nenion kostas, kvazaŭ ili ricevus ĉion donace. Tiel migris dolaro post dolaro en la cantinas kaj en la koktelejojn. Kaj malmultajn domojn apude estis la belaj damoj, kiuj forprenis de ili la restaĵon de la mono. Sed la maristoj sentis sin neniam trompitaj. Ili estis feliĉaj, kaj se oni estus forpreninta de ili per malpermesoj kaj leĝoj la trinkadon kaj la belajn damojn, ili estus ŝarĝintaj la forprenantojn per miloj de malbenoj. Ili ne bezonis kuratoron. Kaj la marista misio, kiu zorgas sin nur pri tio, ke la maristoj ricevu puran liton kaj sekan varman ejon, kie ili povu legi gazetojn, estas plej alte estimata de la maristoj. Kiu havas sopiron viziti preĝejon, ĉiam iun trovas, oni ne devas porti ĝin al la maristo ĝis la tagmeza tablo aŭ en la dormhalon kaj tiel naŭzigi al li je religio la malmulton, kion la lernejo ankoraŭ estis lasinta al li. Maristoj kaj la prizongastoj estas la du popolaj klasoj, kiujn oni rigardas kvazaŭ la plej sendefenda predo, kiun oni rajtas plenŝtopi per religio ĝis ĝi vomas pro la troo. Sed tromanĝo ankoraŭ neniam kaŭzigis bonon. Kaj ĉar ĝi neniam kaŭzigas bonon kaj estigas la malon de tio, kio estas intencita, oni surpakas al la krimulo kaj al la maristo ankoraŭ pli kaj pli da religio. La krimulo en la prizono kaj la maristo sur firma tero, se li jam elspezis sian tutan monon, formas la plej bonan preĝparoĥon. Ambaŭ partioj preferus sukan erotikan kinejan prezentadon, sed tiun ili ne povas havi por nenio.

Barber diris: „Estas ĝuste tagmezo, ni propre povus foje surgrimpi naftoŝipon. Eble tagmanĝo departiĝos por ni.“

„Tio ne estas tiel malbona“ rediris Dobbs, „ili povas nur denove elĵeti nin, tio estas ĉio.“

Ili vidis stari du virojn kun nudaj brakoj ĉe fruktokomercisto. Barber tuj marŝis al li kaj diris: „De kiu vi do estas?“

„De la Norman Bridge. Kial?“

„Ĉu vi jam manĝis?“ demandis Barber.

„Ne, ni estas ĝuste sur la vojo al tio.“

„Kiel estus pri tagmanĝo por ni ambaŭ?“demandis Barber.

„Venu nur tuj kun ni supren. Ili ĉiuj iris transen en la urbon. Amaso postrestis.“

Kiam Dobbs kaj Barber horon poste forlasis la ŝipon, ili apenaŭ povis iri plu, tiom plenŝtopitaj ili estis de la manĝo. Ili sidiĝis al vando, por unue digesti dum certa tempo. Sed tiam ili maltrankviliĝis, ĉar ili volis iri plu kaj bezonis tranoktejon.

„Ni povas iri sur du vojoj“, diris Barber. „Ni povas iri ĉi tie sur la ĉefa vojo, ĉiam restante proksime de la laguno. Sed mi pensas, ke tiu vojo ne estas bona. Sur tiu iras ĉiuj. Jen troviĝos nenio en la kampejoj, tiuj estas ĉiuj tro inundataj de vagabondoj. Ankaŭ laboro tie ne estas, ĉar venas sufiĉe da homoj!“

„Tiukaze ni ja ne devas transiĝi, se tio estus senŝanca“, diris Dobbs malvoleme.

„Ĉu senŝance? Tion mi ne diris“ Barber defendis sin. „Nur ne ĉi tie sur la ĉefa trafikvojo, sur tiu ne okazos multo, ĉar tro multaj pasas sur ĝi. Mi pensas, ke estas pli bone, se ni iras sur la interna vojo. Jen ni trafos sur pli da kampejoj tute nekonataj, kiuj troviĝas pli flanke de la grandaj vojoj. Jen ni trafos kampejon, kiuj ĝuste komencas konstrui. Jen ĉiam io estas por fari. Ni iru nun foje ĉi tie perpiede supren kontraŭ la riverfluo kaj poste maldekstren, kaj post duono de horo ni estos jam en Villa Cuauhtemoc.“

„Tiukaze ek do, se vi supozas, ke tiu vojo estas pli bona“ diris Dobbs.

La tuta vojo estis plena de nafto kaj nenio alia krom nafto. Maldekstre sur la altaĵoj staris la cisternoj kiel soldatoj marŝorde envicigitaj. Dekstre estis la rivero. Baldaŭ ŝipoj ne plu videblis, kaj la riverbordo fariĝis trarigardebla. Sed la akvo estis kovrata per alta tavolo da nafto, la bordoj estis kovrataj alte per nafto, kaj ĉiuj aĵoj, kiujn la rivero aŭ la envenanta alta tajdo estis ĵetinta sur la bordon, estis kovrataj de tenaca nigra nafto. La vojo surirata de ambaŭ multloke estis marĉa de alta tavolo de nafto, kiu fontis el diskrevitaj tuboj aŭ sorbiĝis el la tero. Nafto kaj nenio krom nafto, kien ajn oni rigardis. Eĉ la ĉielo estis kovrata per nafto. Pezaj nigraj nuboj blovigataj de la rafinejoj ĉi tien, forportantaj naftogasojn kun si.

Tiam sekvis altaĵoj, kiuj aspektis pli serenaj. Tie estis la lignaj loĝodomoj de la inĝenieroj kaj oficistoj. Ili loĝis ĉi tie bele kaj enaere, kaj kion ili devis lasi je urba vivo post si, tion ili devis anstataŭi ĉi tie per gramofonoj kaj radioriceviloj. Ĉar reveni ĉi tien vespere el la urbo estis sufiĉe komplikita kaj ankaŭ ne sekura. Sufiĉe da friponoj vagadis ĉie tie, kiuj atendis simplan okazon kaj ne alte taksis la vivon de iu alia.

Villa Cuauthemoc propre estas la malnova urbo, pramalnova indiĝena urbo, kiu jam estis ĉi tie, antaŭ ol venis la hispanoj. Ĝi situas pli sanfavora ol la nova urbo, kaj ĝi situas ĉe la bordo de granda lago, kiu donas fiŝojn, anasojn kaj anserojn je neimageble grandaj amasoj. La natura trinkakvo en la malnova urbo estas pli bona ol tiu en la nova urbo. Sed la nova urbo sciis rapide kaj vaste superi la malnovan. Ĉar la nova urbo situas proksime ĉe la oceano kaj ĉe rivero, sur kiu la plej grandaj oceanvaporŝipoj povas veturi ĝis la ĉefa stacidomo kaj ĉi tie ankras tiom sekure kontraŭ la plej sovaĝaj uraganoj kvazaŭ ili ankrus en bankuvo. Pri la malnova urbo oni apenaŭ parolas plu en la nova. Miloj, dekmiloj de la loĝantoj de la nova urbo scias nenion pri tio, ke sur la alia flanko de la rivero kaj duonon de horo pli interne en la landon troviĝas la propra origina urbo. Sed tiuj du urboj, patrino kaj filino malproksimiĝas pli kaj pli. La nova urbo, ĵus cent jarojn aĝa, havanta ducent mil da loĝantoj, kun eterna maltroo da loĝejoj, situas en la ŝtato Tamaulipas, dume la malnova urbo apartenas al la ŝtato Vera Cruz. La malnova urbo fariĝas pli kaj pli kamparana, la nova urbo fariĝas pli kaj pli mondurbo, kiu sendas sian nomon en la plej forajn angulojn de la Tero.

Apenaŭ la du migrantoj, kiuj nun tre rapidis por antaŭenveni, atingis la vojon sur la alto ĉe la fino de la urbo kontraŭe al la laguno, ili ekvidis indiĝenon kaŭrantan ĉe la vojo. La indiĝeno havis bonan pantalonon, puran bluan ĉemizon, altan pintan pajloĉapelon kaj sandalojn. Granda bastkorbo, plenigita kun kelkaj havaĵoj, kuŝis antaŭ li sur la tero.

Ili ne atentis la viron kaj iris rapide plu. Post iom da tempo Dobbs turnis sin al li kaj diris: „Rigardu, kion volas la indiĝeno de ni, li ĉiam sekvas nin.“

Barber turnis sin kaj diris: „Ŝajne estas tiel. Nun li ekstaras kaj ŝajnigas kvazaŭ li serĉus ion en la vepro.“

Ambaŭflanke estis larĝa nepenetrebla vepro. Ili iris plu, sed kiam ili turnis sin, ili vidis, ke la indiĝeno sekvas al ili. Li ŝajne iris eĉ pli rapide por pli proksimiĝi. Barber demandis: „Ĉu la ulo havas revolveron?“

„Mi ne vidis iun“, opiniis Dobbs.

„Ankaŭ mi ne. Mi demandas vin nur por ekscii, ĉu vi eble vidis ion. Ŝajne do ne estas bandito.“

„Certe ne“, diris Dobbs, post iom da tempo turninte sin denove kaj ekvidante sekvi la indiĝenon.

„Li povas esti ja spiono de la banditoj, kiu devas teni nin okule. Se ni starigos kampadejon li atakos nin aŭ venos liaj komplicoj.“

„Malagrable“, respondis Barber. „Plej bone estus, se ni reirus. Oni scias neniam, kion intencas tiuj uloj.“

„Kion oni do prenu de ni?“ Dobbs serĉis pro sekurecoj.

„Ĉu preni?“ ripetis Barber. „Sed ni ja ne portas ŝildon je ni, ke ĉiu el ni havas proksimume nur peson je si. Kaj se ni portus la ŝildon, ili ne kredus tion al ni, sed tiom pli atakus nin, ĉar ili pensus, ke ni havas amason da mono. Du pesoj por tiuj uloj cetere estas amaso da mono. Ni havas ja ankaŭ ŝuojn, pantalonojn kaj ĉiu ĉemizon kaj ĉapelon. Ĉio ĉi estas valoraĵoj.

Sed ili iris plu. Ĉiufoje, se ili turnis sin, ili vidis, ke la indiĝeno estis post ili, nun apenaŭ dekkvin paŝojn for de ili. Se ili haltis ankaŭ la indiĝeno haltis. Ili komencis nervoziĝi. Ili ekŝvitis.

Dobbs spiris profunde. Fine li diris: „Se mi nun havus revolveron aŭ fusilon, mi pafmortigus lin sen cerbumo. Tiukaze oni havus sian pacon. Tion mi ne plu eltenas. Kiel estus, Barber, se ni kaptus lin kaj ie firmligus lin al arbo aŭ draŝus lin sur la kapon, ke li ne plu povas kuri post ni?“

„Mi ne scias“, respondis Barber, „ĉu tio estus bona. Eble li estas tute senkulpa. Sed se oni povus liberiĝi de li, estus vere bone.“

„Mi nun ekstaras kaj lasas proksimiĝi lin“, diris Dobbs subite. „Mi ne plu povas iri tiel. Tio faras min freneza.“

Ili haltis, sed ili moviĝis tiel kvazaŭ ili volus malsuprenigi ion de la arbo, frukton aŭ birdon.

Ankaŭ la indiĝeno ekstaris.

Dobbs nun ekhavis ideon. Li okupiĝis pli kaj pli fervore pri la arbo, kvazaŭ tie estus iu miraklo en la branĉoj. Kiel supozite, la indiĝeno tiel lasis trompi sin. Li proksimiĝis paŝon post paŝo, gapis ĉe tio arben. Kiam li fine staris tute proksime de ambaŭ viroj, Dobbs faris ekscititan geston kaj kriis: „Jen, jen li forkuras!“ Kaj ĉe tio li montris per etenditaj brakoj al la ĝangalo, alŝirante Barberon kaj montrante precize la forkuranton al tiu.

Tuj poste li turnis sin al la indiĝeno kaj diris: „Kien volas vi? Kial vi ĉiam postkuras nin?“

„Mi volas iri tien“, diris la indiĝeno kaj montris al la vojdirekto, al kiu ankaŭ Barber kaj Dobbs intencis iri.

„Kien?“ redemandis Dobbs.

„Tien. Jen, kien vi ambaŭ intencas iri.“

„Vi ja ne scias, kien ni volas iri“, diris Dobbs.

„Tamen, tion mi ja scias“, respondis la indiĝeno trankvile. „Vi volas iri al la naftokampadejoj. Tien ankaŭ mi volas iri, eble mi ricevos laboron.“

Barber kaj Dobbs elspiris trankviligite. Tio estis la vero. La viro volis serĉi nur laboron, kiel ili. Kaj li efektive ne tiel aspektis kvazaŭ li estus bandito.

Sed por forigi ankaŭ la lastan reston de misfido en si, Dobbs demandis: „Kial vi ne iras sola? Kial vi postkuras nin?“

„Mi sidis tie jam tri tagojn, de frue ĝis vespere, ĉe la fino de la urbo kaj atendis blankulojn, kiuj volas iri la la kampadejoj.“

„Vi trovas la vojon ankaŭ sola, ĉu ne?“

„Jes, konsentite“, diris la viro. „Sed mi timas la jaguarojn kaj la pumojn. Estas tiom da ili ĉi tie. Tial mi ne emus iri sola. Tiuj povus manĝi min.“

„Mi ne supozas, ke ni mem estas tiom sekuraj kontraŭ la jaguaroj kaj pumoj“ opiniis Dobbs.

„Male“, rediris la indiĝeno. „Tiuj ne ŝatas blankulojn. Tiuj prefere atakas indiĝenojn. Sed, se mi iras en akompano, ili ne venas kaj ankaŭ ne manĝas min.“

Nun Barber kaj Dobbs ridis pri siaj propraj timoj, kiujn ili havis, kiam ili tiel devis sperti, ke tiu indiĝeno pro kiu ili tiom timis, havis pli da timo ol ili mem.

La indiĝeno iris nun kun ili. Li parolis malmulton kaj trotis apude aŭ poste, tiel, kiel la vojo permesis tion.

Mallonge antaŭ la sunmalleviĝo ili venis al indiĝena vilaĝo kaj intencis tranokti en iu el la kabanoj. La indiĝenoj estas kutime tre afablaj gastoj, sed ĉiu forsendis ilin al la najbaro, ĉiufoje kun la senkulpigo, ke ili ne havus lokon. La vilaĝo havis nur kelkajn kabanojn. Kaj ankaŭ la lasta vilaĝloĝanto, vizitata de ili, ne volis akcepti ilin.

Li montris afliktitan timigitan vizaĝon kaj diris: „Estas pli bone, se vi iras al la sekva vilaĝo. Tiu estas granda loko kun pli ol tridek kabanoj. Tie vi ĉiuj estos bone akceptitaj.“

„Kiom malproksime tio estas?“ Dobbs demandis misfide.

„Ĉu malproksime?“ diris la indiĝeno. „Tio estas tute ne fora. Tio estas nur ĝuste du kilometroj ĝis tie. Tie vi estos longe antaŭ la nokto. La suno ja ankoraŭ ne tute malleviĝis.“

Ne restis io alia, ili devis ekiri al la sekva vilaĝo. Ili migris du kilometrojn, sed vilaĝon ili ne ekvidis. Ili iris du pliajn kilometrojn, kaj ankoraŭ tiam vilaĝo ne estis ekvidebla.

„Tiu mensogis nin fajne“, diris Barber ĉagrenite. „Mi volus scii nur tion, kial ili ne volis gastigi nin kaj nin sendis ĉi tien en la sovaĝejon?“

Dobbs, ne malpi ĉagreniĝinte, diris: „Ankaŭ mi ja iom konas la indianojn. Kaj mi devintus scii tion pli bone. Tiuj kutime neniam malakceptas iun. Sed ili timis nin. Tio estas la tuta kaŭzo. Ni estas tri viroj, kaj en la nokto ni facile povus mortbati la familion.“

„Tia sensencaĵo“, rediris Barber.„Kial ni do mortbatu la kompatindajn povrulojn. Ili havas ja mem nenion, eble ankoraŭ pli malpli ol ni.“

„Sed ili timas nin. Tiukaze oni povas fari nenion. Tiuj prijuĝas la valoraĵojn, kiujn ili posedas, tute alie ol ni. Tie estas ĉevalo aŭ du da ili kaj bovino aŭ kelkaj kaproj. Ĉio ĉi estas granda valoro. Ni povus esti ja banditoj. Kiu diru al ili, ke ni ne estas banditoj. Banditojn ili timas pli ol ĉion.“

Barber kapjesis kaj diris tiam: „Tio estas ja ĉio komprenebla, sed kio nun? Ni sidas nun ĉie tie meze de la vepro kaj post dek minutoj estos tenebra nokto.“

„Do nenio alia restos al ni krom halti ĉi tie.“ Dobbs ne vidis alian elirvojon. Vilaĝo ĉi tie certe ne tre malproksimas. La vojo estas ofte frekventata, ĉie kuŝas la merdo de bovoj, ankaŭ de ĉevaloj. Sed la vilaĝo eble atingeblos nur post horo. En la nokto ni ne povas migri. Jen ni devojiĝus kaj eble retroviĝus en iu marĉo aŭ en iu densa vepro, el kiu ni ne plu trovus vojon. Kaj eĉ, se ni venus en la vilaĝon, ili sendus la hundojn al nia nuko. Je tiu tempo estas tute suspektige, se tiam tri viroj venas en la vilaĝon kaj petas pri tranoktejo.“

Per kelkaj flamigitaj alumetoj ili rastis la teron por trovi plaĉan dormejon. Sed tie estis nur dikaj kaktoj kaj aliaj dornaj arbustaĵoj. Sur la tero mem rampadis ĉiaj eblaj bestetoj, kio estus malhelpinta ripozadon aŭ eĉ dormadon. Kaj nun la indiĝeno aldone eĉ parolis pri jaguaroj kaj pumoj, kiuj ĉi tie en tiu regiono libere kuradus. La indiĝeno certe devas scii tion, li estis ja el tiu regiono.

Ili iom da tempo staradis, tiam ili fariĝis lacaj de la starado kaj tamen kuŝiĝis. Dobbs kuŝis apud Barber. Sed apenaŭ ili kuŝis du mintuojn, la indiĝeno jam ŝovis sin inter ilin kiel hundo. Tute memgardeme kaj lante, sed kun emfazo. Li sentis sin sekura nur, se li kuŝis inter ambaŭ blankuloj; ĉar la jaguaro elektos ja ne ĝuste la mezulon, sed tiun, kiu kuŝas ekstere. Kaj por tiu ĉi nokto li havos ja sufiĉe je unu el ili.

Sed Dobbs kaj Barber ne konsentis pri tiu disdivido de la lokoj. Ili premis kaj puŝadis la indiĝenon tiom, ke li certe estis tute kovrata de bluaj makuloj. Sed li akceptis tion trankvile kaj sen rezisto. Se ili finfine estis elŝovintaj lin per pugnoj kaj piedoj el la mezo, li atendis certan tempon, ĝis li supozis, ke ili ekdormis. Kaj sufiĉis nur, ke tiu aŭ tiu el ili iom kuŝiĝis flanken, malfermigante tiel malvastan fendon inter ambaŭ, kaj tuj li ŝovis sin interen kaj baraktadis tiom longe, ĝis li ree kuŝis laŭ la tuta longo inter ambaŭ. Ili fine rezignis pri la batalo, ĉar estis tute vane.

Barber vekiĝis pro iu reptilo, kiu kuris trans lian vizaĝon. Li rektiĝis sidante kaj palpe rastis sian korpon. Sed li trovis nenion danĝeran. Dum li nun tiel sidis kaj aŭskultis en la kantadon kaj ĉirpadon de la nokta vepro, li subite skuiĝis pro ektimo.

Li aŭskultis tute klare ŝteliran alproksimiĝon de atentemaj paŝoj. Ne estis dubo, estis la paŝoj de granda besto. Tuj kiam li denove estis aŭskultinta la paŝojn kaj konvinkiĝis, ke li ne eraris, li skue vekigis Dobbs.

„Kio tio estas?“ Dobbs demandis dormeme.

„Jen pumo aŭ jaguaro sur la spuro. Tuj post ni.“

„Mi pensas, ke vi revas“, diris Dobbs, malrapide vekiĝante. „Mi ne kredas, ke alvenas jaguaro kaj kuraĝas ataki nin.“

Li aŭskultis nun same. Kiam li aŭskultis la brueton, li diris, pli rektiĝante: „Tio ŝajnas tiel, kvazaŭ vi pravas. Tio estas granda besto. Homo noktotempe ne ŝteliradas ĉi tie. Tiu havas pli da timo ol ni. Tio estas besto. La paŝoj estas sufiĉe pezaj.“

Ĉu la indiĝeno jam la tutan tempon kuŝis nedormanta aŭ nur nun vekiĝis, ne estis tute klare. Ĉiukaze li pensis, ke li estas plej sekura, se li ne anonciĝu kaj trankvile restu kuŝi inter ambaŭ. Sed nun li rektiĝis subite. Kaj tuj li staris. Lian vizaĝon oni ne povis ekkoni, ĉar estis tenebre. Sed certe ĝi tordiĝis pro timo. El la tono de lia voĉo la du aliaj povis elsenti, kiel nun certe aspektis lia vizaĝo.

„Jen jaguaro, jen, tuj apud ni“, li diris kun tremanta voĉo. „Nun ni ĉiuj estas perditaj. Ĝi tuj eksaltos. Ĝi staras tie en la arbustaĵo kaj embuskas nin.“

Dobbs kaj Barber retenis la spiron. La indiĝeno sciis la irmanieron kaj la odoron de jaguaro, li ja apartenis al tiu regiono.

Kion ni nun faru?“ demandis Dobbs.

„Plej bone, se ni krias kaj multe bruas“, konsilis Barber.

„Tio ne estas bona. Tio ne impresas jaguaron. Tio allogas ĝin eĉ pli kaj pli rapide.“

„Senspire la triopo staris kaj aŭskultis la paŝojn. Dum minutoj ili aŭskultis nenion, tiam ili denove perceptis unu aŭ du paŝojn.

„Mi scias elirvojon“, diris Dobbs mallaŭte. „Ni grimpos sur arbon. Jen ni estos plej sekuraj.“

Ankaŭ jaguaroj grimpas sur arbojn“, rediris Barber same tiom mallaŭte. Tiuj estas ja katoj, ili grimpas kaj saltas senpene.“

„Sed tio estas tamen la plej sekura loko“, Dobbs insistis pri sia plano.

Li palpis atenteme ĉirkaŭ si kaj venis efektive post du paŝoj al mahagona arbo. Sen longe plu pripensi, li komencis grimpi supren. Apenaŭ la indiĝeno estis rimarkinta, kio okazas, ankaŭ li tuj estis apud la arbo, nur por ke li ne iĝu la lasta kaj la plej malsupra. Li sekvis Dobbs sufiĉe rapide sur la arbon. Sed lian bastkorbon li kunprenis. Barber ne volis resti sola tie sube, kaj tial fine ankaŭ li postgrimpis ilin.

Jen supre, post kiam ili tiel ennestigis sin kiel tio en la malhelo eblis, ili enspiris la unuan fojon denove iom pli libere kaj rigardis sian situacion pli trankvile. Ili nun sentis sin tie tamen pli sekura ol sur la tero. Barber tute pravis, kiam li diris: „ Sube la jaguaro nin povas fortreni, sed ĉi tie oni povas firmteni sin.“

„Firmteni jes“, opiniis Dobbs. „Sed gambon aŭ brakon ĝi kunprenas.“

„Pli bone ol se oni devus tute kuniri“, diris Barber.

La laceco fariĝis pli granda kaj la timo malpli granda. La indiĝeno estis denove en la mezo, sub si li havis Barberon kaj super si Dobbs. Li sentis sin plej bone ŝirmata. Ĉiu el la triopo firmligis sin per pantalona zono al branĉo por malhelpi fali malsupren endorme.

Estis longa nokto, ofte interrompita de inkubaj sonĝoj kaj de revaj vizioj. Sed finfine mateniĝis. En la hela lumo de la suno ĉio aspektis tre natura, nenio plu restis de la teruriĝo kaj de la sovaĝaj imagoj de la nokto. Eĉ la tera surfaco aspektis multe pli alloga ol ĝi aspektis nokte. Nur tridek paŝojn pli fore etendiĝis herbejo, kiu brilis intime tra la arboj.

La triopo sidiĝis kaj ĉiu matenmanĝe fumis cigaredon. La indiĝeno aperigis tri sekajn tortiljojn, el kiuj li fordonis po unu al la aliaj.

Dume la triopo nun kune sidis, fumis kaj maĉis, kaj ĝuste foje ne parolis, ili aŭdis denove la paŝojn de la jaguaro. Ĉiuj samtempe timigite ekmoviĝis. Tiun manieron de la paŝoj ili konis tiel precize, kvazaŭ estus la paŝoj de siaj plej proksimaj parencoj. Ili rekonintus ilin post dek jaroj same tiel bone kiel en tiu momento; ĉar ili estis penetrintaj en ĉiun fibron de iliaj korpoj kaj tie firmkroĉiĝis.

En la hela bela tago jaguaro? Kial ne? Sed tiom proksime de tri homoj? Tio estis tamen tro nekutima.

Dobbs estis turninta sin en la direkto, el kiu la paŝoj en la nokto estis venintaj kaj ankaŭ venis tiumomente. Li rigardis observeme tra la arboj, al la herbejo kaj tie estis la jaguaro.

Nun ili ĉiuj povis vidi tiun tute precize. La jaguaro paŝtiĝis kaj estis ligita al arbostumpo per longa ŝnuro, por ke ĝi ne forkuru. Estis nedanĝera jaguaro, kiu estis jam ĝoja, se oni ne traktis ĝin malbone kaj permesis al ĝi la plezuron maĉi la herbojn. Jen azeno.

La indiĝeno diris nenion pri tio. Li sciis tute precize, ke li nokte estis aŭskultinta jaguaron, kaj li konis jaguarojn. Dobbs kaj Barber rigardis sin reciproke. Ili diris neniun vorton, sed ili fariĝis ambaŭ ruĝaj vizaĝe.

Tiam ili ridis kvazaŭ ili volus diskrevi.

Finfine Dobbs diris: „Unu peton mi havas, kamarado, rakontu tion al neniu. Alie ni nenie plu povus montri nin.“

Rimarko: petatoj = indiĝenaj matoj el palmfolioj

http://www.karapaco.de/u/B.Traven/trezoro.pdf

Eder Benedetti: Neniam sentu vin venkita! (karikaturo)

La karikaturoj de Eder Benedettti, jen ipernitia amiko de mi, estas eksterordinaraj, ili tre plaĉas al mi. Se li jesas tion, mi sendos iom post iom ĉiujn liajn verkojn, kiujn mi rigardas majstroverkoj. Tre plaĉas al mi, ke li uzas freŝan novan stilon por esprimi helpe de ĝi malnovajn sopirojn de la esperantistoj. Ankaŭ miajn. Kiu ne jam malesperiĝis, ĉar ŝajne ĉio malsukcesis, kion oni faris? Kaj kiu ne jam obstine diris al si, ke tamen oni eltenu, ke oni luktu plu. Kiu ne jam enkape konsolis sin per la frazo, ke nur tiu estas venkita, kiu sentas sin tia? La karikaturo montras tion, eĉ la rano, kiu jam troviĝas en la buŝo de la cikonio, esperu plu. Tio memoras min pri Marteno Lutero, kiu iam diris, ke tiukaze, se li ekscius, ke morgaŭ pereos la mondo, li ankoraŭ hodiaŭ plantus pomujeton. La filozofo Ernst Bloch nomis tion "La principo espero". (Cez)

L.L.Zamenhof: Al la fratoj (poemo)

Ludoviko Lazaro Zamenhof

Al la fratoj

Forte ni staru, fratoj amataj,

por nia sankta afero!

Ni bataladu kune tenataj

per unu bela espero!

Regas ankoraŭ nokto sen luno,

la mondo dormas obstine,

sed jam leviĝos baldaŭ la suno,

por lumi, brili senfine.

Veku, ho veku, veku konstante,

ne timu ridon, insulton!

Voku, ho voku, ripetadante,

ĝis vi atingos aŭskulton!

Dekon da fojoj vane perdiĝos

la voko via ridata,

– la dekunua alradikiĝos,

kaj kreskos frukto benata.

Tre malproksime ĉiuj ni staras

la unuj de la aliaj...

Kie vi estas, kion vi faras,

ho, karaj fratoj vi miaj?

Vi en la urbo, vi en urbeto,

en la malgranda vilaĝo,

ĉu ne forflugis kiel bloveto

la tuta via kuraĝo?

Ĉu vi sukcese en via loko

kondukas nian aferon,

aŭ eksilentis jam via voko,

vi lacaj perdis esperon?

Iras senhalte via laboro

honeste kaj esperante?

Brulas la flamo en via koro

neniam malfortiĝante?

Forte ni staru, brave laboru,

kuraĝe, ho nia rondo!

Nia afero kresku kaj floru

per ni en tuta la mondo!

Ni ĝin kondukos ne ripozante,

kaj nin lacigos nenio;

ni ĝin traportos, sankte ĵurante,

tra l' tuta mondo de Dio!

Malfacileco, malrapideco

al ni la vojon ne baros.

Sen malhonora malkuraĝeco

ni kion povos, ni faros.

Staras ankoraŭ en la komenco

la celo en malproksimo,

– ni ĝin atingos per la potenco

de nia forta animo!

Ni ĝin atingos per la potenco

de nia sankta fervoro,

ni ĝin atingos per pacienco

kaj per sentima laboro.

Glora la celo, sankta l' afero,

la venko – baldaŭ ĝi venos;

levos la kapon ni kun fiero,

la mondo ĝoje nin benos.

Tiam atendas nin rekompenco

la plej majesta kaj riĉa:

nia laboro kaj pacienco

la mondon faros feliĉa!

Al la fratoj. Poemo de Zamenhof, kiu unue aperis en 1889 en La Esperantisto. "Per tiu poemo, kvazaŭ tra kristalo travidebla, ni povas rigardi ĝis fundo de lia koro, kiel ĝi batis en vespera silento pensante al la vasta rondo familia." (Pri-vat, Vivo de Z, p: 43.)

Cezar: Kion Haluvin-fantomo deziras antaŭvespere de Ĉiuj Sanktuloj

Cezar

Kion Haluvin-fantomo deziras

antaŭvespere de Ĉiuj Sanktuloj

Klaku: http://www.cezarpoemoj.cezarpoezio.de/121.html

B.Traven: La trezoro de l' Sierra Madre , ĉapitro 1

.

El la filmo "La trezoro de l' Sierra
Madre" kun Humphrey Bogart



Traven

LA TREZORO DE L' SIERRA MADRE


La trezoro, kiun trovi laŭ vi
ne indas la penon de vojaĝo, ĉu?
Tio estas la vera trezoro, kiun laŭ vi
serĉi via vivo ŝajne estas tro mallonga!
La brilanta trezoro, kiun opinias vi,
troviĝas sur la alia flanko!

1

La benko, sur kiu sidis Dobbs, laŭordis neniel. Unu el la latoj estis elrompita, kaj dua lato kurbiĝis malsupren, tial oni sufiĉe rajtigite povis rigardi la sidadon sur ĝi puno. Ĉu li meritas tiun punon aŭ ĉu oni maljuste alkroĉis lin tiun kondamnon, kiel la plej multajn kondamnojn alkroĉatajn al iu, pri tio Dobbs en tiu momento ĝuste ne pensadis. Ke li sidas maloportune, li verŝajne rimarkus nur tiukaze, se iu demandus lin, ĉu li sidas bone sur la benko. La pensoj, kiuj okupis la viron Dobbs, estis la samaj, kiuj okupas tiom da homoj. Estis la demando: Kiel mi povas enspezi monon? Se oni jam havas iom da mono, estas pli simple enspezi monon, ĉar oni povas investi ion. Sed, se oni posedas nenion, estas malfacile kontentige solvi tiun aferon.

Dobbs havis nenion. Oni povas trankvile diri, ke li havas malpli ol nenion, ĉar li havis eĉ ne tutan kaj kompletan vestaron, kiu en limigitaj cirkonstancoj povas esti rigardata kiel modesta komenca kapitalo.

Sed kiu volas labori, tiu trovas laboron. Oni nur ne ĝuste venu al tiu, kiu diras tiun frazon; ĉar tiu ne havas laboron por disdono kaj tiu ankaŭ neniun povus nomi, kiu serĉas laboriston. Tial li ja uzas ĝuste tiun ĉi frazon, por pruvi kiom malmulte li komprenas la mondon.

Dobbs estus tirinta ĉarojn kun ŝtonoj, se li trovintus tian laboron. Sed eĉ tiun laboron li ne ricevis, ĉar ĉeestis tro multaj, kiuj atendis pro tiu laboro, kaj ĉar la indiĝenoj havis ĉiam pli da ŝancoj ricevi ĝin ol fremdulo.

Ĉe angulo de la Plaza ŝupurigisto havis sian altan feroseĝon. La ceteraj ŝupurigistoj, kiuj ne povis pagi seĝon, kuris kun siaj kestetoj kaj klapbenketoj kiel neĝmusteloj ĉirkaŭ la Plaza kaj lasis neniun en paco, kies ŝuoj ne estis puraj kiel spegulo. Egale ĉu li sidis sur unu el la multnombraj benkoj aŭ ĉu li promenis, oni ĉiam molestis lin. Do, eĉ la ŝupurigistoj ne facile trovus laboron, kaj kontraŭe al Dobbs ili estis kapitalistoj, ĉar ili havis ekipaĵon, kiu kostis almenaŭ tri pesojn.

Eĉ se Dobbs estus havinta la tri pesojn, ŝupurigisto li ne povus fariĝi. Ne ĉi tie inter la indiĝenoj. Blankulo ankoraŭ neniam provis purigi ŝuojn surstrate. Ĉi tie ne. La blankulo, kiu en ĉifonoj kaj ĝismorte malsate sidas sur benko de la Plaza, la blankulo, kiu almozpetas aliajn, la blankulo kiu faras rompŝtelon, ne estas malestimata de la ceteraj blankuloj. Sed, se li purigas botojn surstrate aŭ almozpetas ĉe indiĝenoj aŭ portas glaciakvon en siteloj kaj vendas ĝin, li sinkas estime profunde sub la plej kotan indiĝenon kaj malsatmortas tamen. Ĉar neniu blankulo akceptus lian laboron, kaj la neblankuloj rigardus lin kiel nedecan konkuranton.

Sur la blankan feroseĝon ĉeangulan sidiĝis sinjoro en blanka kostumo, kaj la purigisto ekpoluris ties brunajn ŝuojn. Dobbs ekstaris, lante promenis transen al la seĝo kaj diris kelkajn mallaŭtajn vortojn al la sinjoro. La sinjoro apenaŭ rigardis supren, metis manon en pantalonpoŝon, eligis peson kaj donis ĝin al Dobbs.

Momenton staris Dobbs tute perpleksa, tiam li reiris al la benko. Li kalkulis ricevi nenion aŭ eble dek centavojn. Li tenis la manon en la poŝo kaj karesis la peson. Kion fari per ĝi? Tago- kaj vespermanĝon aŭ du tagmanĝojn aŭ dek pakaĵojn da cigaredoj Artistas, aŭ kvinfoje glason da laktokafo kun Pan Frances, kiu estas kutima bulko.

Post certa tempo li forlasis la benkon kaj migris la kelkajn stratojn malsupren al la hotelo Oso Negro. La hotelo propre estis nur Casa de Huespedes, portempe loĝiga domo. En la antaŭa fronto troviĝis en unu flanko la magazeno kun ŝuoj, ĉemizoj, sapo, sinjorinaj subvestoj kaj muzikiloj; je la alia flanko estis magazeno kun dratmatracoj, faldeblaj kuŝseĝoj kaj fotografaj aparatoj. Inter tiuj du magazenoj troviĝis la larĝa domtrairejo, kiu kondukis al la korto. En la korto troviĝis la disfalemaj kaj putraj lignobarakoj, kiuj formis la hotelon. Ĉiuj tiuj barakoj havis malgrandajn, malvastajn mornajn senfenestrajn ĉambretojn. En ĉiu ĉambreto staris kvar ĝis ok litoj. Sur ĉiu lito kuŝis malpura kuseno kaj malnova trivita lanokovrilo. Lumo kaj aero por la ĉambroj venis tra la pordoj, kiuj ĉiam estis malfermaj. Spite tion la ĉambroj ĉiam estis mucidaj, ĉar ili ĉiuj situis sur la ebena tero kaj tial la suno povis enpenetri nur ioman distancon en ĉiun ĉambreton. Aerotrablovo same ne ekzistis, ĉar la aero en la korto estis senventa. Tiun aeron la klozetoj, kiuj ne havis gargarilojn, ankoraŭ pli malbonigis. Krome brulis meze de la korto tage kaj nokte lignofajro, sur kiu staris grandaj ladokonservujoj, en kiuj oni kuiris lavaĵojn, ĉar en la hotelo troviĝis ankaŭ la lavejo de ĉino.

Maldekstre domtraireje, antaŭ ol oni venis en la korton, estis ĉambreto, en kiu sidis la domvartisto. Dua ĉambro, tuj apud tiu akceptejo, estis ĝis supre fermita per dratreto. Ĉi tie kuŝis konservataj sur la bretaroj la kofroj, kestoj, paketoj kaj kartonujoj de la hotelgastoj. Jen kuŝis kofroj de homoj, kiuj eble nur nokton dormis ĉi tie; ĉar kelkaj de la kofroj kaj kestoj estis kovritaj per multe da polvo. La mono, kiun la gasto havis, sufiĉis ĝuste nur por nokto. Je la sekva mateno la viro dormis ie ekstere kaj ankaŭ la sekvajn noktojn. Iutage li tiam revenis, prenis ĉemizon aŭ pantalonon aŭ iun alian bezonaĵon el la kofro, fermis ĝin kaj redonis ĝin por plia konservado. Kaj iutage la viro tiam ekvojaĝis. Ĉar li ne havis monon por trajno aŭ ŝipo, li devis migri piede kaj ĉe tio ĝenus lin lia kofro. Nun la viro eble estis en Brazilo aŭ delonge mortinta je soifo en dezerto aŭ ĝangalvoje malsatmortinta aŭ mortbatita.

Post jaro, kiam la konservejo por la kofroj estis plenpakita per pakaĵoj, tiel ke la aĵoj de la novaj alvenintoj ne plu enmeteblis, la hotelposedanto komencis reordigadon. Je la aĵoj troviĝis kelkfoje notfolieto kun la nomo de la posedanto de la kesto aŭ de la kartonujo. Okazis, ke la viro forgesis la nomon, kiun li donis tiam, kaj ĉar li ŝanĝis intertempe sian nomon, li nun ne povis repostuli sian kofron, ĉar li ne povis rememori pri lia tiama nomo. Li certe povis priskribi la kofron. Jen la domvartisto demandis pro la nomo, kaj ĉar la nomo ne estis identa kun la folieto pikita per pinglo sur la kofron, la kofro ne estis redonita al li.

Ofte la notfolieto kun la nomo estis defalinta. Kelkfoje li estis markita nur per kreto, kiu forviŝiĝis. Iafoje la domvartisto en la hasto forgesis demandi pro la nomo kaj skribis nur la litnombron kun blua krajono sur la kartonujon. Sed la litnombron la posedanto de kartujo neniam sciis, kaj se li estus sciinta ĝin, li apenaŭ retenus ĝin en la memoro. Dato estis donita neniam.

Estis do neniam konstatebla, kiom longe kuŝis kesto aŭ kofro ĉi tie en la konservejo. La daŭro de la konservotempo estis prijuĝata laŭ la alto de la polvotavolo, kiu estis sur la aĵoj. Kaj laŭ tiu ĉi alto la hotelposedanto povis diri tre precize, kiom da semajnoj jam kuŝadis tiu kofro aŭ tiu sukersako. La konservado kostis nenion. Sed, se la ĉambro fariĝis tro plenŝtopita, la aĵoj, kiuj montris la plej altan polvotavolon, venis eksteren. La posedanto traserĉis la enhavon kaj ordigis ĝin. Plej ofte estis ĉifonoj. Okazis malofte, ke oni trovis iun valorplenan aĵon en kofro; ĉar tiu, kiu havas valoraĵojn, ne tranoktas en Oso Negro, aŭ li pasigis tie nur unu nokton. Tiujn ĉifonojn la hotelbaraka posedanto donacis tiam al ĉifonitaj hotelgastoj almozpetantaj pri ili aŭ al aliaj ĉifonitaj homoj ĵus preterirantaj. Tiel estas ja en la mondo, ke neniu pantalono povas esti tiom ĉifonita, neniu ĉemizo tiom trivita, neniu boto tiom tratretita, ke ne iu troviĝus, kiu rigardas tiun pantalon aŭ tiun ĉemizon ankoraŭ kiel tre bona; ĉar neniu homo surtere povas esti tiom povra, ke ne alia supozus sin ankoraŭ pli malriĉa.

Dobbs havis neniun kofron, kiun li povus doni por konservado, eĉ ne kartonujon aŭ papersakon. Li ne estus sciinta, kion enmeti en ĝin; ĉar ĉion, kion li posedis, li portis en siaj pantalonpoŝoj. Jakon li ne havis jam monatojn.

Li eniris en la ĉambreton de la domvartisto. Tiu ĉambro en la antaŭfronto, troviĝanta en la ĉefa enirejo, efektive havis giĉetan breton, sed neniu uzis ĝin, eĉ ne la domvartisto mem. Sur tiu ĉi giĉeta breto, proksime antaŭ la ŝovebla fenestro, staris akvobotelo kaj kruĉeto el fajenco. Tio estis la komuna akvobotelo por ĉiuj hotelgastoj. En la dormĉambroj mem ne estis akvo kaj ne akvobotelo. Kiu estis soifa, tiu devis veni al la ĉi-tiea giĉeta fenestro por trinki. Kelkaj spertaj gastoj, precipe tiuj, kiuj nokte ofte eksoifis, prenis vakan tekilbotelon poste plenigitan per akvo en la dormĉambrojn.

La domvartisto estis ankoraŭ tute juna viro, apenaŭ dudekkvin jarojn aĝa. Li estis malgranda kaj magra kaj havis longan pintan nazon. Lia servo etendiĝis de morgaŭ matene je la kvina ĝis vespere je la sesa. Vespere je la sesa la domvartisto komencis sian noktoservon. Ĉar la hotelo tage kaj nokte seninterrompe malfermis, ne tiom pro la trajnoj, kiuj nokte nur alvenis, se ili malfruiĝis, sed multe pli pro tiuj laboristoj, kiuj ĉi tie dormis en la hotelo kaj kiuj havis okupon en la restoracioj aŭ en aliaj negocaj branĉoj, kie la labortempo finiĝis tre malfrue en la nokto, kelkfoje nur antaŭmatene.

Tage kaj nokte oni vekis iujn en la hotelo, ĉar ĉiam estis iuj, kiuj devis ellitiĝi je iu ajn tempo, ĉar ili devis iri al laboro. Tie dormis privataj noktogardistoj, bakistoj, asfaltfaristoj, stratpavumistoj, gazetvendistoj, panportistoj kaj anoj de profesioj, kiuj tute ne lasas priskribi sin per unu vorto. Multaj el tiuj homoj estus povintaj lupreni privatan loĝejon, kie ili pli bone kaj pli pure estus dormintaj, kaj ne estus en komuneco kun nekonatoj, fremduloj kaj vagabondoj. Sed pro la vekado, pro ilia ĝustatempa laborkomenco, ili loĝis ĉi tie en la hotelo, kie ili povis fidi pri tio, ke oni ĝuste en tiu minuto vekas ilin, kiun ili diris. Ambaŭ domvartistoj estis tre diligentaj homoj. Venis ĉiutage novaj gastoj kaj malnovaj foriris. Alternoj okazis ĉiutage. Ĉiuj nacioj estis prezentataj, preteriris blankaj, flavaj, nigraj, brunaj, ruĝbrunaj vizaĝoj la giĉeton. Sed la domvartisto, kiu deĵoris, sciis ĉiam, ĉu la viro pagis aŭ ne. Se li dubis, li rigardis tuj en la libron kaj persekutis la viron per la okuloj tra la fenestro, kiu kondukas al la korto, por scii en kiun ĉambron li kuras.

Ekzistis ankaŭ kelkaj tute malgrandaj ĉambroj, en kiuj estis nur unu lito, relative larĝa kaj kun matraco. La matraco estis ja tre dura, sed la gastoj ne estis dorlotitaj. Tiuj ĉambroj estis destinitaj por du personoj kaj kostis por ĉiu persono peson. Estis ĉambroj, kiujn uzis tiuj, kiuj venis kun ino. Ankaŭ por kelkaj inoj kaj knabinoj ekzistis kelkaj barakoj, kun pluraj fiksitaj litoj, kiuj kostis kvindek centavojn.Tiuj ĉambroj havis du pordojn, sed la pordoj ne estis fermeblaj kaj pendis tiel oblikve en la hinĝoj, ke oni eĉ ne ĝuste povis fermi ilin. La litoj de la virinaj unuopaj gastoj tamen havis moskitoretojn, sub kiuj la inoj povis kaŝiĝi kaj senvestiĝi. Precipe la knabinoj de simpla deveno kaj la indiĝenaj knabinoj havas mirigan lertecon sub tiuj retoj vesti kaj malvesti sin, kaj sub ili pasigi tiel nevidate la nokton, kvazaŭ ili estus interne de la masonitaj muroj de domo. Plej ofte estis kuirejaj knabinoj el la restoracioj, kiuj loĝis ĉi tie.

La viroj multe tro multe devis okupiĝi pri la propraj aferoj, porpovi zorgi sin pri la junulinoj. Kaj la junulinoj loĝis en tiu hotelo, kie ĉio estis tiel malferma kaj nefermita, kiel apenaŭ imageblas, pli sekure ol en kelkaj aliaj lokoj, kiuj estas prezentataj kiel „Bona familia hotelo“. La ĉifonitaj viraj hotelgastoj estus mortbatintaj la viron, kiu kuraĝintus enŝteliĝi ĉe la junulinoj por fari tie iun stultaĵon.

Estis gastoj ĉi tie, kiuj ĉi tie loĝis jam du, tri, ja eĉ kvin jarojn. Ĉar ili ĉiam havis la saman dormlokon, kaj loĝis en la sama angulo, ili propradire loĝis same tiel pure kiel en privata domo. Nur la dormkunuloj kompreneble plej ofte alternis ĉiunokte. Sed okazis, ke sufiĉe da daŭraj gastoj kuniĝis, kiuj plenigis tutan ĉambron por si. La vivo por la viroj estis multe pli libera ol en privata domo. Ili povis veni, kiam plaĉis al ili, sen kolerigi la dommastrinon, ili povis foriri laŭplaĉe sen tio, ke iu okupus pri ili, kaj kiam ili hejmvenis peze ŝarĝiĝinte, des pli neniu okupus pri ili.

Ŝrankoj ne estis en tiuj du ĉambroj. La vestojn oni pendigis al najloj, kiuj estis batitaj en la lignajn vandojn. Kelkaj gastoj, kiuj jam pli longe ĉi tie loĝis kaj havis laboron, pakis siajn dimanĉajn vestaĵojn en lignokeston, kiun ili povis fermi per pendoseruro. Aliaj faris kovrilon el saktolo, por gardi siajn aĵojn kontraŭ polvo. Pliaj aliaj zizage tiris ŝnuregon trans siajn pendigitajn vestojn, tiel firme, ke unuopa pantalono nur tre malfacile eltireblas. Oni ŝtelis malofte ion; ĉar, se iu portis ion sub la brako, la domvartisto rigardis lin misfide, kaj se la domvartisto eĉ konis la pantalonon kaj sciis, ke ĝi apartenis al alia, la fripono tute ne estus traveninta. La domvartistoj konis la pantalonojn kaj jakojn de siaj gastoj sufiĉe bone. La domvartisto sidis sen multe da libera loko en sia ĉambro, ĉar la ejo estis plenpakita per ĉiuj eblaj aĵoj. Malgrandaj paketoj, kartonujetoj, tute malgrandaj retikuletoj kaj tiaj aĵoj, kiuj apenaŭ indis la penon, por ke oni malfermu pro ili la dratkaĝon, ĉar ili estis transdonitaj nur por mallonga tempo ĉi tie. Oni volis transpreni ilin post duona horo, aŭ iam tiam. Plej ofte oni vere transprenis ilin je la interkonsentita tempo, sed kelkfoje ili kuŝis eĉ semajnojn ĉi tie kaj estis forgesitaj de la posedanto, kiu subite forvojaĝis, eble kiel maristo ĝis la kontraŭa fino de la mondo. Se ŝipo ĝuste elveturis kaj mankis ŝipanoj, oni kunprenis tiun, kiu plej rapide estis preta foriri kaj lasis ĉion post si, kiu foriris tuj de tie, kie li ĝuste staris.

Plie en la malvasta ĉambro estis ankoraŭ alta bretaro kun mantukoj, sapo kaj lavtukoj el basto por la bangastoj. Oni povis nur duŝi. Ĉiu duŝado kostis dudek kvin centavojn. La akvo estis frida kaj tre rara. Krome tie staris bretaro por leteroj kaj diverspecaj paperoj. Ĉio estis polvkovrita.

Fine tie troviĝis ankoraŭ monŝranko. En tiu oni konservis la valoraĵojn de la gastoj, kiujn dormgastoj transdonis: mono, horloĝoj, ringoj kaj aparatoj, kiuj estis valoraj. Inter tiaj aparatoj estis kompasoj, kampmezuriloj kaj similaj aĵoj, kiujn geologoj aŭ oro- aŭ arĝentoserĉistoj bezonis. Ankaŭ tiaj homoj, kiuj havis tiajn aparatojn, ofte tre enmizeriĝis kaj fine albordiĝis ĉi tie kiel dormgastoj. Ankaŭ fusiloj, revolveroj, kaj fiŝkaptiloj ĉi tie pendadis.

Antaŭ li sur la malgranda angulo de la tablo, kie restis ankoraŭ loko libera de paperoj, paketoj, kaj skatoloj, kuŝis la granda libro por fremdaj gastoj. Ĉi tien oni enskribis ĉiun hotelgaston. Nur la familian nomon, la litnumeron kaj la pagitan sumon. Kiel la gasto krome nomiĝis, kiun naciecon li havis, kiun profesion, kiun celon, kaj de kie li venis, ĉio ĉi tute ne interesis la hotelposedanton. Ankoraŭ pli malmulte interesiĝis la polico por tio, kiu neniam venis por rigardi en la libron. La libro interesis en la plej bona kazo iam la publikan estraron por la kolektado de impostoj, se la hotelposedanto volis pruvi, ke oni taksis liajn enspezojn tro altaj. Nur tie, kie multaj superfluaj oficistoj estas survoje kaj pagataj de la ŝtato, la polico zorgas sin pri ĉiu aferaĉo kaj volas scii ĝis la koloro de unuopa haro de papilo, kiu estas la hotelgasto, de kie li venas, kion li volas fari ĉi tie kaj kien li intencas foriri. La oficistoj alie ja ne scius, pri kiu ili okupiĝu, kaj la impostpagistoj baldaŭ eltrovus, ke oni ne bezonas ilin.

Dobbs envenis al la domvartisto, metis peson sur la tablon kaj diris: „Lobbs, por du noktoj.“

La domvartisto foliumis en la libro , ĝis li trovis malplenan liton, skribis la nomon „Jobbs“, ĉar li ne bone komprenis lin kaj estis tro ĝentila por demandi plian fojon, kaj tiam aldonis: „Ĉambro sep, lito du.“


„Bone“, diris Dobbs kaj foriris. Li estus rajtigita tuj sterni sin, la reston de la posttagmezo, la tutan nokton, la tutan duan tagon, la duan nokton kaj la tutan antaŭtagmezon post la dua nokto ĝis la 12-a horo, se li volus tion. Sed li estis malsata kaj devis ĉasi aŭ fiskapti ion.

Sed la fiŝoj ne tiom simple mordis la hokon. Tiam li vidis iri antaŭ si sinjoron en blanka kostumo. Li atingis lin, murmuris ion, kaj la sinjoro donis kvindek centavojn al li.

Kun tiuj kvindek centavoj Dobbs por la unua iris al ĉino, por tagmanĝi. Tagmezo longe estis pasinta, sed estis ĉiam tagmanĝo ĉe ĉino, kaj se estas jam tro malfrue, ke oni povu nomi ĝin ankoraŭ Comida Corrida, tiukaze oni nomas la saman manĝon simple Cena, kaj tio estas tiukaze la vespermanĝo, ankaŭ tiam, se horloĝo de la katedralo ĵus batis la kvaran. Tiam Dobbs iom ripozas sur la benko, kaj fine li pensis pri kafo. Li ĉasiris denove certan tempon vane, ĝis li ekvidis sinjoron en blanka kostumo. Kaj la sinjoro donis al li kvindek centavojn. Arĝentomoneron.

„Hodiaŭ mi bonŝancas pri sinjoroj kun blankaj kostumoj“, diris Dobbs kaj iris al la ronda kafostando je la flanko de la Plaza de la Libertad, kiu estis plej proksima al la dogan- kaj pasaĝerhaveno.



Li sidiĝis sur la altan koktelejseĝon kaj mendis glason da kafo kun du kornbulkoj. La glaso estis plenigita je tri kvaronoj kun varmega lakto kaj tiam kun surverŝita nigra varmega kafo ĝis la glaso estis plena ĝis la rando. Tiam oni metis la sukerujon antaŭ lin, la du belajn brunajn kornbulkojn kaj glason kun glacia akvo.

„Kial vi banditoj jam denove altigis la prezon je kvin centavoj?“ demandis Dobbs, ĉe tio li enmiksis turnmove la monteton da sukero, ŝutinte ĝin en sian glason.

„La elspezoj estas tro altaj“, la kelnero diris, dume li pikadis per dentpurigilo en sia buŝo kaj tiam enuigite apogis sin al la koktelbaraĵo..

Dobbs nur tial demandis por diri ion. Kvankam por li kaj lia speco tio estis grava afero, ĉu la kafo kostas 15 aŭ 20 centavojn, sed li ne ekscitiĝis pri la pliigo de la prezo. Se li povis havigi al si 15 centavojn, li povis havigi ankaŭ dudek centavojn, kaj se li ne povus kunigi dudek da ili, tiukaze mankus ankaŭ la 15 centavoj. Fakte estis do tute egale.

„Mi ne aĉetas lotojn, damne, lasu min fine en paco“, li vokis al la indiĝena knabo, kiu jam dum kvin minutoj svingis la longajn sveltajn flagojn de la loteriaj biletoj antaŭ lia nazo.

Sed la knabo sin ne lasis rifuzi tiom facile.

„Tio estas la loterio de la ŝtato Michoacan. La plej alta gajno faras sesdek mil pesojn.“

„Foriĝu finfine, vi rabisto, mi ne aĉetas lotojn.“ Dobbs trempis sian kornbulkon en la kafon kaj ŝovis ĝin en la buŝon.

„La tuta loto estas nur dek pesoj.“

„Filo de hundo, mi ne havas dek pesojn.“

Dobbs volis trinki gluton da kafo, sed la glaso estis tro varmega, li ne povis teni ĝin en la mano.

„Jen prenu do kvaronan, tio estas du pesoj kaj kvindek.“

Dobbs tre lerte manovrigis la glason al la buŝo. Sed kiam li nun ĵus volis trinki, li bruligis siajn lipojn, tiel, ke li rapide devis remeti la glason, ĉar la glaso pro la longa atendado ankaŭ sur la fingroj fariĝis tro varmega.

„Se vi nun ne tuj foriĝas al al diablo kun viaj ŝtelitaj lotoj, mi verŝos la akvon kontraŭ vian vizaĝon.“

Dobbs diris tion ĉifoje kolera. Ne pro kolero pri la negoce fervora knabo, sed des pli pro la kolero , ke li bruligis sian langopinton. Al lia lango li ne povis turni sian koleron, ankaŭ ne al la kafo, kiun li zorgeme gardis kontraŭ elverŝiĝo. Tial li turnis sian koleron kontraŭ la knabon.

La knabo ne estis tre impresita. Li estis kutimiginta al tiaj eksplodoj de kolero. Li estis ankaŭ bona komercisto, kiu konis siajn klientojn. Kiu je tiu tempo trinkas kafon kaj al tio povas manĝi du bulkojn, tiu kapablas aĉeti ankaŭ loterian bileton plej favore al la ŝtato Michoacan.

„Tiukaze prenu do nur dekonan, señor. Kostas nur unu peson.“. Dobbs prenis la akvon kun la glacia akvo kaj strabis ĉe tio al la knabo. La knabo vidi ĝin, sed ne foriris de sia loko.

Dobbs trinkis gluton. La knabo svinĝadis ĉe tio siajn flagecan faskon kun la lotoj antaŭ lia nazo. Kun subita movo Dobbs verŝis la akvon sur lian vizaĝon, kaj la lotoj gutis pro akvo.

Sed la knabo ne estis kolera pri tio. Li ridis nur, skuis la akvon el la lotoj kaj per duono de mandorso forigis la akvon de sia ĉifonita ĉemizo. Tiun akvoelverŝon li rigardis kvazaŭ pli kiel unuan amikecan preparon de negoco, ol kiel signon de nepacigebla malamikeco. En lia kapeto la opinio foje fiksiĝis, ke tiu, kiu povas pagi glason kun laktokafo kaj povas manĝi du kornbulkojn aldone, devas aĉeti loton, por denove enspezigi la ekestintajn kostojn per loteria gajno.

La plej granda glaso rilate la enhavon iam malpleniĝas. Dobbs eldevigis la lastan guton, kiu iel eligeblis, sen devi rompi la glason. Finfine ankaŭ la lasta ereto de la belaj kornbulkoj estis surpikita, kaj Dobbs donis pagante sian kvindekon. Li ricevis dudek centavojn kiel malgrandan arĝentan moneron.

Nur tion la knabo ŝajne atendis.

„Aĉetu do duonon de la Monterrey-loterio, señor. Tio kostas nur dudek centavojn. La plej granda gajno estas dudek mil pesoj. Jen prenu tion.“

Dobbs pesis la arĝentmoneron en la mano. Kion li faru kun ĝi? Ĉu aĉeti cigaredojn? Li havis ĝuste nun post la kafo neniun emon al cigaredoj. La loteriloto estus disipo forĵeta. Almenaŭ for estas for. Kaj oni povis esperi kelkajn tagojn. Ja ne daŭris multajn monatojn, sed ĉiam nur kelkajn tagojn ĝis okazas la tirado.

„Nu, donu do vian loton, hundido. Nur por ke mi ne plu devu vidi vin kun viaj lotoj.“

Kun rapida servopreteco la malgranda komercisto ŝiris la dudekonon de la flageca lotaro. Estis tute minca papero. Tiom minca, ke la presitaĵo sur la dorsa paĝo estis same tiom forta kiom sur la antaŭa paĝo.

„Tio estas tre bona numero, señor.

„Kial do vi ne ludas ĝin mem?“

Mi ne havas la monon por tio. Jen la loto. Mi tre dankas al vi, señor. Honorigu min ankaŭ venontan fojon.“

Dobbs enpoŝigis la loton sen rigardi la numeron. Tiam li foriris por bani. Tio estis longa vojo. Eksteren de la loko, longan distancon post la cemeterio. Tiam malsupren de la monto al la rivero. Antaŭ ol oni venis tien, oni devis salti trans kanalojn kaj flakojn kaj vadi tra marĉaj lokoj.

En la akvo jam svarmis dekoj da indiĝenoj, tiel kiel blankuloj starantaj sur la sama socia rango kiel Dobbs, kiuj vivis de tio, kion aliaj lasis fali. Bankalsonojn havis neniu. Sed ankaŭ neniu ĉeestis, kiu afliktiĝus pri tio. Iris eĉ inoj kaj knabinoj ĉi tien, kiuj ne rigardis tion kiel ion precipan, ke la viroj ĉi tie banis tute nevestitaj, kaj kiuj ankaŭ ne pensis publike ofendiĝi pro tio. Kompreneble, la noblaj usonaj aŭ eŭropaj damoj rigardus tion sub ilia digno preteriri ĉi tie. Tiuj staris supre sur la deklivo kaj sur la balkonoj kaj en la fenestroj de siaj domoj kun bonaj prismaj binokloj kaj observis la banantajn. La damoj, kiuj ne ĉi tie loĝis, sed sur la alia flanko de la avenida hidalgo, en la kolonio Guadelupe kaj en la aliaj kolonioj, tiuj lasis inviti sin al teo de damoj ĉi tie loĝantaj. Ĉiu damo kunprenis sian prismobinoklon, por – por rigardi la vastan pejzaĝon de supre. Ĉar la elvidaĵo de ĉi tie estas rigardinda. Tial la kolonio cetere havis la nomon Colonia Buena Vista.

La banado estis refreŝiga, kaj Dobbs ŝparis dudek kvin centavojn, kiujn li devintus pagi por la duŝbano en la hotelo. Sed ankaŭ la banado tamen havis siajn ombrajn flankojn. Jen la gigantaj kankroj, kiuj sidas en la ŝlimo. Kaj tiuj paguroj pensis de tempo al tempo, ke la piedfingroj de la bangastoj estas bona viando, kiu ne malestimendas. Tia pinĉo dolorigis diable, se tia bona olda elkreskinta paguro forte kaptis iun piedfingron kaj volis formarŝi kun ĝi.

La rivero dispartiĝis ĉi tie en multajn brakojn. Je unuopaj bordoj sidis la kankrofiŝistoj . Estis peniga negoco, kiu entrepreneblis nur de iu, kiu havas senfinan paciencon.

La kankrofiŝistoj estis plej ofte indiĝenoj aŭ tre povraj mestizoj. La logaĵo estis malnova fetoranta viando. Ju pli ĝi fetoris des pli pli bone tio estis. Oni surpikis grandan viandobulon sur fiŝkaptilan hokon, kiu estis fiksita je tre longa ŝnuro. Tiam oni ĵetis la viandobulon tre foren en la riverbrakon.

Ĉie tie la bulo kuŝis dum sufiĉe longa tempo. Nun la fiŝisto komencis tre tre lante retrotiri la ŝnuron al si, tiel malrapide, ke oni apenaŭ vidis ĝin. Daŭris eternecon ĝis la hoko kun la bulo denove estis ĉeborde. Tiam la ŝnuro plu estis lante eltirita sur la malalte leviĝantan ŝliman bordon. Ses- ĝis dekfoje estis vane. Oni devis denove elĵeti la hokon, ofte kun nova viandobulo, ĉar la antaŭa estis formanĝita, por tiam denove kun senfina pacienco retrotiri ĝin.

La kankroj per la pinĉilo kaptis firme la sekan viandon kaj tenis tiom kramfe la viandobulon, ke ili lasis eltiri sin tiel, ĉar ili ne volis redoni ĝin. Se oni tiris tro rapide la kankron, ĝi ne povis tiom rapide sekvi aŭ ĝi eksuspektis ion kaj delasis de la bulo. Ofte ĝi kaptis la bulon tiom forte, ke ĝi forpinĉis ĝin de la hoko, kaj tiukaze venkis la kankro.

Paciencaj fiŝistoj bone enspezis ĉiutage, ĉar kelkaj el la kankroj pezis duonon aŭ trikvaronon de kilogramo, kaj la restoracioj pagis bonajn prezojn, ĉar la viando estas tre sopirata de franduloj.

Kiam Dobbs observis la fiŝistojn ĉe la laboro, li pensis, ke tio ne estus negoco por li. Li ne havus la paciencon, kiu necesus por tio. Iu senpripensita hasta moveto lasus foriri la predon. Tiu kankrokaptado postulis trankvilon de la nervoj, kiun Dobbs, plenkreskinta en la tumulto de usona urbego, ne povis provizi, eĉ ne tiukaze, se li estus ricecvinta por ĉiu kankro kvin pesojn.

Li iris ŝanceliĝante reen en la urbon. La banado kaj la migrado faris lin malsata, kaj li devis zorgi pri tio kiel havigi vespermanĝon. Denove estis vane dum certa tempo, kaj li devis akcepti kelkajn embarasigajn rimarkojn kaj gluti ilin. Sed oni fariĝas dikhaŭta, se oni estas malsata kaj se oni ne vidas alian eblon por ricevi vespermanĝon.

Fine li vidis sinjoron en blanka kostumo. Li pensis, rilate sinjorojn kun blankaj kostumoj, mi hodiaŭ bonŝancas, mi provu do denove. Kaj li bone divenis. Estis kvindek centavoj, kiuj sufiĉis por la vespermanĝo.

Post la vespermanĝo kaj post laŭa ripozo sur la benko, li pensis, ke estus tute bone, se li havus iom da mono en la poŝo, ĉar oni ja neniam scias, kio povas okazi. Pri tiu mono li ne pensis sen iu instigo, sed la penso ekaperis, kiam li vidis preteriri sinjoron en blanka kostumo transe sur la alia flanko de la Plaza. Li tuj iris rekte al li.

La sinjoro ankaŭ efektive metis manon en poŝon kaj eligis kvindekon. Dobbs volis kapti ĝin, sed la sinjoro firmtenis sian kvindekon. Tiam li diris tute seke: „Aŭskultu foje, knabo mia, tian nekredeblan impertinentecon mi travivis ankoraŭ neniam en mia tuta vivo, kaj se iu rakontus tion al mi, mi ne kredus tion.“

Dobbs staris tute perpleksa. Io tia ankaŭ al li ankoraŭ neniam okazis, ke iu tiom longe paroladis al li. Li ne sciis ĝuste, ĉu li plu staru aŭ ĉu li forkuru. Sed ĉar li ankoraŭ nun vidis la kvindekon en la mano de la sinjoro, li havis la impreson, ke tiu kvindeko pli- malpli frue tamen estos destinita por li, kaj ke la sinjoro volis havi nur la plezuron, ĉe tio povi alkroĉi predikon. La predikon mi ja por la kvindeko tute bone povas kunaŭskulti, mi ja ne devas fari ion gravan, diris Dobbs al si. Kaj tiel li restis trankvile staranta.

„Hodiaŭ posttagmeze vi rakontis al mi“, la sinjoro nun daŭrigis, „ke vi ankoraŭ ne manĝis. Tial mi donis peson al vi. Tiam mi trovis vin denove, kaj vi diris, ke vi ne havas dormmonon, pro tio mi donis al vi kvindek centavojn. Iom pli poste denove vi venis kaj diris, ke vi ankoraŭ ne vespermanĝis, kaj mi donis al vi ankoraŭfoje kvindekon. Nun diru al mi la sekvan, por kio vi do nun ankoraŭ volas havi monon?“

„Por morgaŭ matene por la vespermanĝo“, diris Dobbs spiritprete.

La sinjoro ridis, donis al li la kvindekon, kaj diris: “Tio estas la lasta fojo, ke mi donas ion al vi. Nun iru foje ankaŭ al alia, kaj ne ĝuste ĉiam al mi. Tio ektedas min.“

„Pardonu do, sinjoro, mi ne sciis, ke vi estis ĉiam la sama. Vian vizaĝon mi neniam rigardis, tion mi vidas nun la unuan fojon. Sed mi ekde nun mi ne revenos.“

„Por ke vi ankaŭ kun certeco plenumu vian vorton, kaj ne plu molestu min, mi volas doni al vi ankoraŭ plian kvindekon, por ke vi havu morgaŭ ankaŭ la tagmanĝon. Sed ekde tiam bonvolu, mi tre petas, mem zorgi por via vivtenado, sen mia kunagado.“

„Jen do ankaŭ tiu ĉi fonto estas elĉerpita“, diris Dobbs al si. Kaj li konkludis, ke estus pli bone iom retiriĝi al la kamparo kaj rigardi kiel statas tie.



PS: Pri ĉiu rimarko rilate la tradukon ni ĝojas, precipe pri trovitaj lingvaj eraroj.PS: Pri ĉiu rimarko rilate la tradukon ni ĝojas, precipe pri trovitaj lingvaj eraroj.

http://www.karapaco.de/u/B.Traven/trezoro.pdf